( 32 ) 
vrachtman, de scliipmans, over de verdeeling der schade, het 
gebruik van lichtschepen eil lootsmannen, den tijd voor de 
lossing, enz. Het laatste artikel luidt aldus : 
„pyyt. 3 tem 31 $aecle bat bic öddpper lepf gf >elae; || 
ben op gljeen öibe r$ee$ enbc f)i f>ccft noot fc pcrco; || pen oan 
be£ coopman$ gocbe tot bcg 3d?eepg pro; || fijtc enbe bat örfjip 
blijuet perlooren met ongbeual || goe 3al bpe öddpbeer befaelcn 
bcn coopmait oan al || 3oe oeel goerö ale> f)t Percoft ^ecft al$t 
in bpe marct || co^tebe baer bpe gcpipbeer labe cn ban en $a( 
f)t gee||prad)t of bcbbett 53oor3 Percoopt bi>e $cf)ipper ee; || nicf) 
gboet Pan bep coopmanö goebe aan be$e öijbe || be$ jeegbafgal 
bcn coopman betalen al$ bpe ipecr || be acn bpe marcft gbelbef 
tjpp$$d)en bcn minäten || enbe ben meeäten / enbc baer gal bie 
gddppcr &ijn ool; || le oracljt of f>ebben.” 
Men vindt hier de ruwe beginselen van avary, grosse- 
rekening, die ook thans nog niet de volmaaktheid schiint 
bereikt te hebben. 
4. Deze kaarten waren de voorlooper der eigenlijke zee- 
kaarten, waaronder die van onzen lucas jansz. waghenaeu 
(zie Bouwstoffen N°. XII) de eerste waren. Daarna kwamen 
die van willem jansz. blaeu, voor 1605 ook wel willem 
jansz. van alkmaae gebeeten, ook eenvoudig willem janssen. 
Deze was in 1571 te Alkmaar geboren, en richtte naderband in 
Amsterdam eene boek-, plaat- en kaart-drukkerij op, die groote 
vermaardheid verkreeg, ook buitenslands ; zijne atlassen, zee- 
atlassen en niet minder zijne bemel- en aardgloben waren 
spoedig zeer gezöcht, en bun roem was van langen duur. Hij 
overleed aldaar 18 Oktober 1638. 
Hij gaf drie werken uit, die op dit onderwerp betrekking 
hebben. 
Liebt der Zee-vaert. Amst. 1618 — 1621. oblong, folio, IH 
Din.; waarvan ook een berdruk te Amsterdam, 1625 4 ). 
See-Spiegel, Inkoudende een körte Onderwijsinghe in de 
Konst der Zeevaert. Amsterdam 1622, IH Din. folio; waarvan 
ook een berdruk te Amsterdam, 1652 5 ). 
De groote Zee-Spiegel. Amsterdam 1624, II Din., groot 
folio; waarvan berdrukken in 1627, 1631, 1652 6 ) in III Deelen. 
Niettegenstaande deze vele berdrukken, — of missebien we- 
gens bet vele gebruik, dat uit deze vele berdrukken wel zal 
