( 181 ) 
heicl werd. In liet kort komt liet gebruik liierop neder, dat 
de Javaan van twee sterrebeelden, namelijk: 1°. de gordel en 
het zwaard van Orion, en 2°. de Pleiaden, de hoogte boven 
den horizon scbat, hetzij by het vallen van den avond, dus 
ongeveer een half nur na zonsondergang, hetzij des morgens 
by het onzichtbaar worden der meeste sterren, dus ongeveer 
een half uur voor zonsopkomst, en dat eene zekere maat 
van die hoogten, door den regent Tjondro Negro aangege- 
ven in graden, maar die, zoo als een nader van hem ont- 
vangen schrijven mij bevestigde, door den landbouwer zel- 
ven op de gis geschat worden, de verschillende mongso’s 
aangeeft. 
Ik vond het niet onbelangrijk eens na te gaan hoe nauw- 
keurig deze opgaven met de waarheid overeenstemden, en heb 
ze daarom aan de berekening getoetst. Daartoe nam ik 
aan voor de zuidelijke breedte der waarnemingsplaats 7° : 
voor e Orionis R.O. — 5 U 30 m en S = — 1° 17', 
voor rj Tauri 3 40 23 44, 
Daar verder in de opgaven van den regent niet duidelijk 
aangegeven was, of de astronomische hoogten der genoemde 
sterrebeelden voor het begin of voor het midden voor elke 
mongso golden, zoo heb ik aangenomen voor het midden, 
daar dan, door vergelyking van mijne resultaten met de op- 
gaaf, van zelf wel blijken zoude, of die opvatting goed was. 
Inderdaad gaf deze vergelyking zoowel verschillen in den 
eenen als in den anderen zin, zoodat het schijnt dat het 
tydperk, waarvoor de opgaven gelden, ook niet veel juis- 
ter is aan te geven, dan ongeveer het midden van elke 
mongso. 
Ten einde nu ook anderen in de gelegenheid te stellen de 
opgaven van den regent te raadplegen, zal ik een gedeelte 
van den ontvangen brief en de geheele opgaaf zelve, de 
laatste woordelijk, mededeelen, (hoewel er ook aanwijzingen 
in voorkomen betreffende den groei van dieren en planten, 
die voor ons doel van geen belang zijn), om daarna het 
resultaat mijner bei’ekening te behandelen. 
