( 211 ) 
de klieving een aanvang. Quatrefages meent dat de eerste 
klievingsgroef, die het ei in twee cmgelijke blastomeren 
verdeelt, op eene willekeurige plaats van het dooieroppervlak, 
nu eens liier, dan eens daar, zieh vertoont ; ik geloof evenwel 
dat znlks niet juist is, want steeds zag ik die klievings- 
groeve of het eerste klievingvlak liggen in de richting van 
het punt waar de poolblaasjes uitgetreden waren, evenals 
zulks door Hallez * * * §) ) bi] Leptoplana tremellaris gezien is en 
ook door Selenka bij Toxopneustes variegatus in de meeste 
gevallen werd waargenomen. De uitspraak van Stossich f) 
»le vesichette direttrici non servono ad altro che a deter- 
minare il punto di partenza e la direzione della prima insol- 
catura” schijnt mij van alle hypothesen omtrent de betee- 
kenis der poolblaasjes door Semper, Selen ka, Rabl, Jhering, 
e. a. opgesteld, het meest in overeenstemming met onze 
tegenwoordige kennis omtrent dit punt. Zij verdienen dan 
terecht met hun ouden naam van » Richtungskörper” bestem- 
peld te worden. 
Hetgeen omtrent het verder verloop der klieving door 
Quatrefages wordt medegedeeld, laat veel te wenschen over ; 
volgens zijne waarnemingen geschiedt de klieving zoo onregel- 
matig, dat hij op duizenden eieren er geen twee gezien heeft 
waar dit proces op dezelfde wijze plaats had. Mijne onder- 
zoekingen hebben mij evenwel tot eene andere uitkomst ge- 
leid en ik geloof dat Fol §) terecht van deze verhandeling 
zegt »eene reeks verschijnselen zijn als normale beschreven, 
hoewel zij klaarblijkelijk pathologisch zijn, en het is zelfs 
moeilijk in de heschrijving te onderscheiden wat tot deze 
laatste groep van verschijnselen behoort.” Ik moet evenwel 
opmerken dat deze onnauwkeurigheden eenigszins te veront- 
schuldigen zijn, deels door de kleinheid der eieren, die maakt 
dat het klievingsproces niet gemakkelijk is te volgen, deels 
*) Contributions ä l’Hist. Natur, des Turbellaries. 
f) Trasformazione della vesica germiuativa ez. Estratto del Sollet, della 
Sc. natt. Ann. III, (1876). 
§) loc. eit., bl. 60. 
14 * 
