Tarenna. 
— 85 — 
Rubiaceae. 
ter tot op 1350 Meter zeehoogte. Tot dusver op de volgende plaatsen verza- 
meld. In de res. Preanger op den G. Galoenggoeng bij Pangentjongan op 
ongeveer 1300 M. en 1200 Meter zeehoogte. In de res. Pekalongan boven 
Soerdja op 1000 Meter. In de res. Semarang op den Tëlëraaja bij Sëpakoeng 
op 1000 M. en bij Këdoengdjati, Karangasëm, enz. op 150 M. en 250 M. 
In de res. Banjoemas op het eiland Noesakembangan op ongeveer 25 
mieter zeehoogte. In de res. Pëmbang bij Ngandang op 150 Meter. In 
de res. Besoeki op het Rahoen-Idjen-gebergte op ongeveer 1300 Meter 
zeehoogte. — Voorkomen: Niet gezellig groeiend, maar in sommige 
streken, vooral in de genoemde plaatsen van Midden-Java niet zeldzaam. — 
Standplaats: Zoowel in periodiek zeer droge als in constant vochtige 
streken, zoowel in djatiwouden als in altijdgroene, heterogene, schaduw- 
rijke bergbosschen. — Bladafval: Altijdgroen. — Bloeit ij d: Bloemen 
en vruchten verzameld in Dec. en Januari in de Preanger. In de laag- 
vlakte van Sëmarang bloemen in einde Oostmoesson en vruchten in 
Westmoesson verzameld. Op den Tëlëmaja in Juni en Oct. vruchten ge- 
vonden. Op Noesakambangan bloemen en vruchten in Westmoesson ver- 
zameld. Bij Pantjoer (Bësoeki) bloemen waargenomen in November. — 
Rijk vruchtdragend. — Gebruik: Hout: Bij Sëpakoeng (Ambarawa) al- 
gemeen gebezigd (en voor dit doel daar veel door de inlanders geplant) 
voor stijlen van huizen en daarvoor, zoomede voor bovenbouw niette- 
genstaande de kleine afmetingen zeer gezocht. Elders evenwel het hout 
zeer zelden of niet gebezigd. Schors enz.\ In loco werd geen gebruik 
van de schors, bladeren, enz. vermeld. Maar de inlandsche namen Ki- 
tjangkoedoe^ s. (West- Java) en j. (Midden-Java, laagvlakte) duiden 
er op, dat er eenige overeenkomst moet bestaan met Koedoe,], Mang- 
koedoe, j. = Tjangkoedoe, s. (=: Morinda citrifolia zie hieronder). En aan- 
gezien de overeenkomst niet bestaan kan in habitus van de plant, noch 
in overeenkomst van blad, bloem of vrucht^ ligt de veronderstelling voor 
de band, dat uit sommige deelen van deze Rubiacee evenals bij Morinda 
(uit de wortels) een kleurstof gemaakt zal kunnen worden. Nader on- 
derzoek hierover is wenschelijk, temeer aangezien ook in andere Rubia- 
ceën bruikbare kleurstoffen zitten. — Cultuur: Algemeen door de in- 
landers sedert tientallen jaren om het hout gecultiveerd in de bergdorpen 
nabij Sëpakoeng in de afd. Ambarawa (zie hierboven onder „Gebruik”). 
Aldaar en in andere plaatsen ook door het Boschwezen met succes ge- 
bezigd bij reboisatie met het oog op irrigatie. Ook bij Pangëntjbngan 
(Preanger) in een door het Binnenlandsch Bestuur in 1853 aangelegde 
reboisatie aangeplant en in 1891 tot krachtige boomen opgegroeid. Ook 
voor alléeboom van kleine wegen in de bergstreken aantebevelen. — 
Inlandsche namen: Ki- tjangkoedoe, s. bij Pangëntjongan. — Koedon, 
j. bij Këdoengdjati, Karangasëm, enz. (Sëmarang). — Brasan, j. bij Së- 
pakoeng in de afd. Ambarawa een constante naam voor deze karakte- 
ristieke species, maar elders op Java met den naam Brasan, j. een groot 
aantal andere boomsoorten aangeduid. — Bij Soerdja (Pëkalongan), Ngan- 
dang (Rëmbang), Tjilatjap (Banjoemas) en Pantjoer (Bësoeki) aan de 
inlanders of bij name geheel onbekend óf met zeer onzekere, onbruikbare 
namen aangeduid. — Habitus: Karakteristiek. In het oogvallend door 
den zeer dichten, donkergroenen, smal-eivormigen lang aangezetten kroon; 
voorts te kennen aan de kleine gele bloemen, de tegenoverstaande 
gaafrandige, boven glimmende, meestal omgekeerd eivormige bladeren, 
de erwtgroote groene besvruchten, enz. 
