Gardenia. 
— 101 — 
Rubiaceae. 
Bladeren elliptisch naar beide uiteinden toegespitst of spits, 
leerachtig met talrijke stevige zijnerven. Bloemen alleenstaand, 
terminaal. Kelkslippen opstaand, lancetvormig-priein vormig ; kroon- 
buis trompetvormig wit, evenlang als de kelkslippen. Bes vrucht 
verlengd-tolvormig, zoo groot als een duivenei, met 6 of meer over- 
langsche ribben beantwoordende aan de blyvende kelktanden, aan 
den voet 3 — 5 bokkig; van boven éénhokkig. 
Ongedoornde heester of boomheester. 
Aanm, Beschryving hoöfdzakelijk naar Miquel en Roxb. Niet wildgroeiend op Java, 
uit Japan ingevoerd. In ’s Lands Plantentuin wordt deze soort o. a. gekweekt onder den 
naara G. pictorum Hassk.; G. picturata Hassk. ; G. grandifiora ; en G. Kutziana'Q.OKi, 
Bij eenige onderzochte exemplaren is de vrucht van onderen volkomen 2-hokkig, op het 
midden onvolkomen 2-hokkig. 
Geogr. verspreiding: Buiten Java: „Wild in China en Japan. 
Gecultiveerd in Britscb Indië (Hooker). Op Java: Alleen gekweekt, niet 
wild, maar in geheel Java zeer algemeen in tuinen als sierplant om de 
welriekende bloemen gecultiveerd. — Gebruik: De welriekende bloemen 
zeer gezocht. Het oranje gekleurde vrucbtmoes als kleurstof gebezigd 
volgens Hooker. Hierover deelt Miquel 1. c. p. 229 bet volgende mede 
op autoriteit Korthals: „Het sap der bessen wordt door de Chineezen 
tot bet roodverwen van papier, waarmede de theekisten bedekt worden, 
gebruikt. De kleurstof is zeer vast, en zonder eenigen reuk, zoodat zij de 
thee niet benadeelen kan” (Miquel 1. c. p. 230). — Inlandscbe naam: 
Katja'piring ^ ml. constant in geheel Java. — Habitus: Fraaie sierhees- 
ter met groote witte, welriekende dikwijls gevulde bloemen. 
Gardenia florida L. Frutex suharborescens. y,FoUa elliptica (vel ovata) 
utrinque acuminata vel acuta, coriacea^ sujjra nitida, nervis later alibus 
numerosis prominentihus. Flores soUtarii subterminales sessiles, calycis 
laciniae verticales lanceolatO'Suhulatae tuhum corollae hypocraterimorphae^ 
alhae odorae aequantes. Baccae elongato-turbinatae costatae bast 3 — 5-apice 
uniloculares aurantiacae ovi columbitii magnitudine'' (Miq.). 
Obs. In speciminibus numerosis in Java cultis folia nunquam ovata, 
vulgo lanceolata vel obovato-lanceolata apice acuminata basi in peüolum 
decurrentia 60/25 —110135 mM. longa ovarium in speciminibus nonnullis 
basi complete versus apicem incomplete 2-loculare invenimus septis in- 
completis contiguis. 
3. GardeDia graiidiflora Loureiro Flor. Cochinch i p. 182; Dc. iv 
380; Bl. Bijdr. 1015; Miq. F. I. B. ii 229, 
