Rübiaceae. 
— 196 — 
Morinda. 
van de reeds vroeger herhaald geciteerde Pasanggrahan Tjemara; 2) 
in de res. Banjoemas op het eiland 2soesakambangan zeer alge- 
meen als heester of boomheester op de bijna naakte kalkrotsen van het 
oostelijk deel van het eiland op ongeveer 0—30 Meter zeehoogte. (De 
halophile Sccievola Koenigii groeit ook op diezelfde plaatsen tot op onge- 
veer 30 Meter boven de oppenlakte van de zee): 3) in de res. Besoeki 
bij een bivak Pantjoeran genaamd, gelegen aan het zuiderstrand van het 
schiereiland Poerwo der afdeeling Banjoewangi. — Voorkomen: Op al de 
genoemde punten komt is de soort veelvuldig (wildgroeiend) voor. — 
Standplaats: Alleen óf op naakte kalkrotsen vlak bij zee óf in ziltige 
kustmoerassen óf op rotsachtig en zandig strand binnen het bereik van de 
branding der zee. Xooit wild op den modderbodem der Rhizophoren-wouden 
waargenomen; evenmin wildgroeiend in het binnenland. — Bladafval: 
Altijdgroen. — Bloei- en vruchtijd: Het geheele jaar door. — Ge- 
bruik: Hout niet gebezigd. Schors, enz.: Zeer algemeen sedert over- 
oude tijden bekend is het gebruik, dat gemaakt wordt van de schors 
(bijna alleen de wortelschors) tot bruinverven van sarongs en andere 
kleedingstukken. Vruchten rijp rauw als ooft gegeten; maar niet sma- 
kelijk: ook als surrogaat voor zeep. Jonge bladeren gekookt als groente 
en ook als medicijn. -- Cultuur: Overal op Java, in de lagere streken 
vooral door de inlanders aangeplant. In bijna geen dorp der lagere 
streken ontbreekt deze boomsoort. Zeer groote aanplantingen van deze 
Morinda-soort worden gevonden op de Karimon-Djawa-eilanden. — In- 
landsche namen: Koedoe, j of Mangkoedoe, ml. j. of ook Patje', j. 
in geheel Midden- en Oost-Java een vaste naam. — Tjangkoedoe, s. of ook 
Patje, s in geheel West-Java. — Habitus: Zeer kenbare kleine kromme 
boom met groote gaafrandige. glimmende, tegenoverstaande aan de twijg- 
uiteiuden bijeen geplaatste bladeren en met vleezige, groenwitte, „onechte” 
vruchten en tot een kogelvormig hoofdje bijeengeplaatste vuil witte 
bloemen. 
Morinda citrifolia Lixv. Frutex arboreseens vel arbor 3—6 J/. alta 
trunco 10 — 12 cH. diam. (in speciminibus cult. iisque ad 25 cM. diam.) 
Paniuli crassi, obtuse tetragoni. cortice dèmum nitido pallide fiilvo. Sti~ 
pulae niajusculae farmo varia viilgo ovatae ohtusissiniae, emarginatae vel 
subbilohae, sub persistentes, caulem cum basi pedunculorum vaginantes 
3 — 5 in gemmis ad 12 niM. longae. Folia brevissime vel modice petiolata 
nunc lanceolato- (in spjecimine culto nunc fere rotundo-) elliptica bre- 
viter alfenuato-vel sub apjiculato-acuminata acutiuscula, basi acuta vel 
obtusa faro suhrotundata, coriacea, siccando membranacea glaberrinn, 
utrinque nitida in sicco ochraceo-brunnea vel fusco-olivacea nervis late- 
ralibus utrinque 6 — 8, erecto-pntulis arcuatis supra et subtus prominentibus 
reticulatis 200 125 — 2801125— 300 140 mM. longa, petioli 5 — 15 mM. 
longi (suqjru qKani vel convexi, siccando tenuiores) et canillculata, Pe- 
dunculi axillares vel folH aboriu oppositifolii breves, crassi, 5—12 mM. 
longi, recepftacnla ohlonga cum ovariis 15 — 25 mM. longa (per anthesin). 
