Tectona. 
— 169 — 
Verren ACE AE. 
„overgebracht zaad zijn ontstaan. Raffles berichtte reeds dat het voor- 
„naamste djati-bosch gevonden wordt in het district Maros. Op het ten 
„Zuiden van Celebes gelegen eiland Saleyer zijn in de regentschappen 
„Lajolo, Bontobaros, Ballaboelo en Boneya djati-bosschen aangeplant.” 
De bovenstaande mededeelingen vormen een belangrijke aanvulling 
op het voorkomen van djati in Zuid-Celebes. Deze mededeelingen zijn 
geheel te danken aan den Heer van Marle, die met een opdracht in 
1898 en 1899 de binnenlanden van het onafhankelijke rijk van Gowa 
verkend en in kaart gebracht heeft. "9 
Het in de literatuur van Celebes ontbreken van gegevens over djati 
in het rijk van Gowa moet toegeschreven worden aan het feit, dat Gowa 
ontoegankelijk is geweest voor Europeanen en dat slechts een topogra- 
phische opname eerst zeer onlangs werd toegestaan. De Heeren von 
Seijdlitz-Kurzcach, Kocii en van Maree hebben successievelijk die 
opname bewerkstelligd. 
Geogr. verspreiding: Op Java in oorspronkelijken staat (wild- 
groeiend) alleen oostwaarts van de residentie Kranwang tot den 
landtong Djati-ikan op het oostelijk schiereiland Proewii, wildgroeiend, 
echter ook in Ban ten o. a. bij Anjar gecultiveerd. In de Pre-anger 
in afd Soemedang niet boven 200 M., in Midden-Java tot op 650 M. 
zeehoogte en in res. Besoeki o. a. in de afd. Banjoewangi ook niet 
boven 200. M. zeehoogte.— Voorkomen : Bij voorkeur gezelliggroeiend 
en ruim 650000 Hectaar oppervlakte in Java vooral in Midden- en Oost- 
Java innemende. Echter ook hier en daar verstrooid tusschen andere 
boomsoorten o. a. aan de bovengrens van sommige djatiwouden. Een 
a antal planten vergezellen den djatiboom op zijne oorspronkelijke stand- 
plaats o, a. Schleichera trijiKja Willd., Butea frondosa ^ Schouteaia 
ovata Korth. en een aantal andere soorten 5 zie hierover Cordes, 
de Djatibosschen op Java en Kds, verslag van een dienstreis naar 
den Karimon-djawa-archipel (in Natuurk. Tijdschr. v. N. I.) — Stand- 
plaats; Bij voorkeur in periodiek droog klimaat op periodiek nogal 
ot zeer drogen grond; en op allerlei soorten van grond, op mergel, 
vulkanische klei, verweerden koraalkalk, enz. in de heete zone — 
Bloeitijd: Bij voorkeur bloeiend in den aan vang van den regenmoes- 
son, echter bij gecultiveerde boomeii in West-Java ook in Juni bloeiende 
djatiboomen waargenomen. Vruchten rijp in het midden van den oost- 
moesson. Zeer rijk bloeiend en vruchtdragend. — BI ad af val: op oor- 
spronkelijke standplaats volwassen hoornen maanden lang bladerloos in 
oostmoesson. — Gebruik. Hout. De uitnemende technische eigenschappen 
van deze houtsoort, het teakhout van Java in de laatste jaren ook in 
Europa meer en meer bekend en zelfs ook naar Zuid-Afrika geëxporteerd. 
Vooral de buitengewone duurzaamdheid van het hout (van volwassen hoo- 
rnen) en de gezellige groei in de lagere streken geven aan deze hout- 
soort een zóó hooge praktisclie waarde. Zie hierover Cordes, Bruinsma, 
VAN Eeden, Berkhout en anderen. Schors, enz. Behalve het hout 
worden alleen de bladeren (tot inpakken van eetwaren door inlanders) 
*) Tijdens <le correctie der drukproeven werd van den Heer Brugman te Makasser 
de mededeeling ontvangen, dat „volgens den vorst en de lijksgrooten van Gowa de djati 
in dat rijk evenals in Takalar en Maros is ingevoerd geworden.” Een nieuw onderzoek 
ter plaatse zal noodig zijn om te beslissen of djati, behalve in cultuur, ook in oorspronke- 
lijken toestand, in Celebes voorkomt. Wij onthouden ons van een beslissing ter z.ake. 
Me led. 1*1. X1J[. 1 la 
