28 Het Eerfte Deel 
Bi 1 (Iji i Dïöemïten# te booifcBijn / enöeber^ 
tójg'itt al# ban nieuwe fcBcuten ; be bjnd)- 
' ten tomben in ben Herfft rijp. 
OeiFeningh. Boom des Doodts too^t 
Öicc te Eanbe öooj $acc/ toojteï-fpmpten 
enöe inleggen bennentgBbnïöigBt ; men 
pïantfe in Maert in fabelacBtige ftóöe/enöe 
op öoncBetc ofte fcBabutoacötigepïaetfen. 
Aerc en Krachten, ^efe 25oom toetÖt 
ban öe onbe f*tupöt-öefd)2ijto# onbet bc 
fcBaÖeïtjdte enöe betgiftige 4D>etoafTen tjere- 
Bent. jBaet in De Nederlanden enöe in 
Engeland: i# BP foo ïjmöedtjdt / nocïj fijn 
fcBaöutoc Den menfrijen foo fcBaöeïijdt niet. 
Galenus 5 Diofcorides , Dodonasus , Lobeh 
c Deme ofte Maft - boom , in ’t 
Latijn Abies. 
Gedaente. 
C Denne-boom toaft in be f) 00 £Ï)te 
^ red)t op / toart ban be ftam Dencöen 
fonbet Bnoopen enbe Doben gemcenïijcB 
ïmaopacBttgBi#. Hptpeöer ban öefeBnoo* 
pen ofte ïeöen Bomen biectacBen/ bieten 
gen malfcanberen obet ftaen / enbe in be 
ijoogBtefcBupn# opBïimmen/tc boo?fc!)ön/ 
toaec upt toêbèrom Blepnöet tacft#Ben#/ 
boel) maer ttoec tegen malBanöeren acnge- 
tooegljt enbe nebertoaert# af öangenbe/ 
boo,?t fputntcn. <Dc Diabeten 3 ijn iancBtoer- 
pigï)/ ten M/ enbe boo? fpit# ofte fcBerp. 
<&c bnicBtcn Die acn Bet epnöe Derf acBen 
boo^t Bomen Deftaen mt beef facBte t’fa< 
men gfleboegpe fcljelfenngen / toaer in 
feïepne BcctBcn# bcflooten leggen. Upt be 
fd) 0 ?fle ban be joiige Denne-boomen bïoept 
m\ mitrtoen enbe Blaten Heeft / bie ban 
fotnmige Veneetfchen Tarpentijn genaemt 
toeröt. 
Plaetfe. Ban öefe 33aomen binbt men in 
ht Nederlanden Biet en bact tot cietagie 
BTanen enbe ^offdjen geplant* 
Tijdt. Maft-boomen beljOUben ?)0£t 
3Êof ben gdjeden Ginter boos/ enbe Ijaer 
Mmcljten tooien in be jgetffl rijp. 
Oeffeningh, <©efe Spoomen toctöen Biet 
telanöe banjaet/ Bet toeïcB upt Noor- 
wegen obetgefonöcntooibt/ boo^t geteeït. 
SDit 3 aet in mater getoeecBt 3j)nbe / moet 
men in een 25acB ofte op een feer toarme 
plaetfe bjoegö in De HEente 3 aeim<£)e eerfte 
JBintec too^öenfe boa? Bouöe enbe fcï)?a!e 
tomben DeöecBt / enöe öaer na in Maert ofte 
April ttoec boeten ban malBanöeren in fa- 
beïacljtige flcröc herplant/ öefe 4. ofte 5* 
giatenbpgetoaftensijnöe/ berfetmenfe aL 
toaet men bie begeert te Bebben. 
Aerten Krachten. <S)e fcBtoffe etlöebïa^ 
beren ban be Denne-boom $ beröioogenbe 
enöet’famen-ttecBenöe banaert m Beaclj- 
ten. 3De tnurtoen Herft ban befe S3oom 
imttombigï) gbeb’upcBt / beiteert/ ber? 
iriurtot/ Doet fc&epöen/ baegljtaf/ enbe 
geneeft alle beriep #uctfaren j hitoenbigB 
gebeftgöt maecBt be 23upcBtoeecB/ enbe 
blijft ben Hrijn af. Dodonams. 
Medicinael gebruyck. Voor den Roode 
Loop: deerne gï)eötoog!jbe Diabeten ban 
Denne-boomen een bserenöeeï loot#/ fijn 
geftooten stjnbe / geeft ïjet met roobe ^Bijïi 
ofte geftaelt IDatet in. Matthiolus. 
V oor ontvloeyinge des Zaets : J^eemt een 
bierenbeeï loot# ban be genoemöe Diabeten/ 
enbeïaet &etmet een berfdjenöetoeccBge- 
foben geD’upcBen. Dodon^us. 
Voor Lever- lucht: Mzctut ban be Dla^ 
beren een biereneed loot# / enbe neemt Bet 
met onbe goeöe IBee in. Diofcorides. 
Voor Tandtpijn : J^eemt Denne-blade* 
ren foo bcel genoeg!) i#/ 3ietfe op in astjn 
DetodcBe gijn Ijeet in öemontfuït Bonbcn. 
Diofcorides. 
Voor Enghborftigheyr, Heup-gicht, Gra- 
veel ende ontvloeyinge des Zaets : c f>amt 
Veneetfche Tarpentijn een loot / een Doper 
ban een €0 / mengljt bit met Hociibcrofte 
BïeeftB-fop foo beeï genoeg!)!#/ om boo| 
een rep^ te geDtopeBen. Dodonseus. 
Voor het uytfincken des Aersdarms : 
Bcemt een plancB ban befe 23oom/ maecBt 
Bern tegen Ijet btmr Beet / enbe ïaet ben ©a* 
tien t Bier eenige tljötop fitten. Fuchfius. 
V oor Koortfen en Scheur-buyck : J^eemt 
ban 
