2 66 
Het Negende Deel 
Voor herdlgheyt en verffoptheyt van de 
Lijf-moeder : 3iaet De ï^outoe aiïe Dagen 
eenige tipt in toater / Dacr De toestel in gefo^ 
Den \$ï fitten/ ofgeb|upclitbet tot een fio* 
binge. Diofcorides» 
V oor loopende Gaten , F iftulen 5 en holle 
Zeeren : Stropt ’er l)et poeper Dan De boo?- 
tel in/ ofDecmengötöetmetifonnigïi/ en 
fieecht fict niet Uuedten öaer ia Plinius , 
iEgineta. 
VoorBuyck-pijn r j&eemt ban De too?teI 
een bierenöeel ïoot£ / en geeft ïjet met IBeDe 
in Diofcorides. 
Voor Klieren, Krop-fweeren , en andere 
harde Gefwellen : ïloockt DebKgteï mnrto/ 
en hïepn gefiooten sfinDe / ïegbtfe pïacfiec» 
tonkop. Mefue , Diofcorides. 
Voor Hooft- pijn: tfaeït fict upt-geb?ucMe 
fap ban De tüo?teï in De ^eug-gaten op / en 
neemt poeper ban Ireas-wortel een öaïf loot/ 
3t5tjn ban Roofen anberljaïf once/ <®iiz ban 
Roofen een fiaïf once / bermengöt Ijet te fa* 
rnen/ en binbt fict boo| ïjet ©oo^ooft* Me- 
fne , Ravelingius» 
Saffraen > in 't Latijn Groens . 
Gefiachten. 
T\ 9t <0etoa|böo?bt in een tamme en ber* 
^ fcIjepDe toiïDe fooien onDecfcïKpDen ; 
baeïche ïaetfie boeDerom in b?oege of in De 
Lente bïoepenbe / en ïate of Herfts-Saf- 
fraen geDeeït fë. 
Gedaente. <S^e tamme Saffraen b^engflt 
boost feer fmaïïe / lange bïaDeren / en 
b?aeg!)t bïaeutoe of Doncfcct-purpere fe£- 
bïaDige bloemen/ Die hdt miDDen rooDe 
b?aephen£/ 9 t boeïeh epgentïtjcfe Saffraen 
genaemt boojbt / en een pjiemhen / ’t boeïeh 
aen ? t epnbe in bfien geDeeït i$ / berciert 
5ïjn. ^eboo?teï$ bol of Miffecacbtigïj. 
<Bt vroegh bloeyende Saffraen t£ De bOO^ 
gaenDe ban geDaente boel geïtjch / maer 
fommige Jebben toat bjeeDec bïaDeren/ 
oocfcbebinbt men Dat Defe foo?te bloemen 
ban berfdjepDe berto boept b^ngöt / te 
boeten: boitte bloemen met bioïette fïree* 
pen/ purpere bloemen met boitte fireepen 
en bleecb-geele Diarptoi^ / gljefpicheïDe 
bloemen/ geeïe bloemen / bïecche bloemen 
en gemt-geeie bloemen met öoneker-purs 
pere fireepen. <^nöcr Defe foo?te tooien 
fommige met acbt-bïabige bloemen gefien. 
^e Hèrfts-Saffraen betfcf)iït ban De tanw 
me of hof- Saffraen , om Dat De bïaDeren 
aen bepDe 5yben met boitte geboojDe firee^ 
pcngetchent $ijn. 
Plaetfe. %\\z Defe fooien ban Saffraen 
tooien in De Nederlanden alleen in De Ho* 
ben gebonben. 
Tijde, ^e hof en herfts-Saffraen bïoepeit 
in September of November. vroegh 
bloeyende Saffraen biengöt fijn bloemen in 
De Lente böOJt. 
OefFeningh. <E)e Saffraen begeert op een 
openïucötige plaetfe gbeplant te 5tjn / en 
too’DtDoojDe fcïtfierg of bollen in Septem^ 
ber of Odloberbermenigï|bnïDigï)t. 
Aert en Krachten. <&z tamme Saffraen 
boarm inbeotboeebenenbjoogöin Den eec^ 
fiengraebt/ openende/ berteerenDe/ bet^ 
mojtoenDe / pijn-fiiïïenDe en ’t öertebec^ 
fieccfcende ban brachten. ^e anDere fooien 
booten tot J^eberijne niet gljeb?upcht 
C. Bauhinus^ Brunfelfus^ Matthiolus , Do- 
donaeus. 
Medicinael gebruyck. Voor fwaermoe* 
dighey t , verftoptheyt van de Borff of Enghw 
borffigheyt , Zijde-pijn, Geel-fucht, be« 
fmettelijckeSieckte , fwarenarbeyt der ba- 
rende Vrouwen j en om de Maendt-fton- 
den en Na-geboorte af te fetten : J^eemt 
Saffraen ebomtigï) grepn/ en geeft ftet met 
IDfin of eenigl) bequaem nat in. Brunfei- 
fus , Matthiolus, C. Durantus. 
VoorMafelen en Kinderen Pockskenst 
Hier toe ïaet eenige grepnen Saffraen in ne* 
men. 
VoorSeeren en loopende Oogen: 
mengbt Saffraen onDer eenigb (^ogö-biater 
of ^onbien-meïcïi/ en D^uppt get in De 
@ogen. Ravelingius, 
UjMiiï 
