2 7$ Het Negende Deel 
Aert en Krachten, Phalangium $ fijn 
ban breien en berö^oogenbe ban aert en 
brachten / en toojöt beqtiaem geadjt / met 
2Bijn iugenomen/om be beten ban be Ibco?- 
pioenen en apinnen te genetên. Galenus 5 
Diofcorides. 
Sleutel -bloemen of witte Betome** 
in ’t Latijn Primula wis. 
Gedaente. 
W itte Betonie berftrijght ïanghtorpi- 
ge / b?eeötacötige en geïnd* be bruyn- 
ne Betonie gerimpdbe blecch-groene bïabe? 
ren / bie om be lianten een tocpnigh gefne* 
ben sijn. Cufichen be bïaberen fp^upt een 
feaeïe fleelban een fpanne ïangh / b^agenbe 
encfceïbeof bnbbeïbe/ geele/ rooöe/ pnts 
pere/ lijf-bcrloige of toicte bïoemlten^. ^e 
too?ieï tébefeladjtigh. 
Plaetie. 3Pe Sleutel-bloemen bJO£bcnhiee 
te Hanbe in be 9üpoihdter$ en IBoe^ïjobeit 
geplant: bie met encMbe geele bloemen/ 
\no3ben ander5int$ in fommige J^obmtien 
baii Neierlandt in bochte $5eemben of 
Wepmen bofcï)ae{)tige pïaetfen gebonöen. 
Tijdt. <®\t ürupbt bertoont sgn bloes 
men in April. 
Oeffeningh, IJet W $bt boo? ’t fd)euren 
ber planten aengebjomien/ en in be llente 
herplant. 
Aert en Krachten. v£5e Sleutel-bloemen 
5ïjn mateïijclt berhjatmenöe / maer ber* 
b^oogcnbe tot in ben berben graebt/ pijn 
fliïïenbe/ een toepnigh afbagenbe en t’fa» 
men-trechenbe ban brachten. C. Durantus, 
Matthiolus, Brunfelfus. 
Medicinael gebruyck. Voor Beroertheyü, 
Lammigheyt , Gicht en bedervinge of ont- 
ftekinge van het Bloedt : iüQOCttf bit hrupbt 
in fcfjioon toater en ïaet hier af bjindten : of 
geeft een once ban het fap in. Gefnerus , 
Dodonaeus, Lobel. 
V oor Steen in de Nieren en Blaes: jfèecmt 
be toojteïen ban bit fcrupbt / 3 iebtfe op in 
J^ijn / boo? gedegen 5 hnbe ïaet hier ban een 
roemertje bol tfeffen^ in nemen. Dodonseus. 
Voor Wonden en Quetfuren : fleemt 
het gljetfooten ftrapbt en ieght het pïaejïer- 
b3ij| op. Fuchfius. 
Voor Tandt-pijn : j^eemt be tootfeïen 
ban Sleutel bloemen, toepdttfe in Hl3ijn / en 
enhaeïthierbaneenbjepnigh in be MmP 
gaten op. Joh. Schroderus. 
Standel-kruydt 3 in’t Latijn $aty~ 
ruim 3 Orchis. 
Geflachten. 
D 3|t <8ebja^ i§ in berfchepbe fooien ge* 
beeït : aïö Honrs-kull ekens , Sots-kul- 
Jekens, Bocks- of Hafen-kull ekens, Vof- 
fen-kullekens , kleyn Standel-kruydt. 3^0 
naeum-henrige onberfoedter ber ttrunben/ 
ban berber 5 ijn genoegen binben ban bit 
<2M)efcia$/ bp be gljeïeerbe en bermaerbe 
ürupöt-befchlijber^/ Dodonasus, Lobel, 
Glufius, Cornelis Gemma, in meer anberen. 
