52 
Behalve deze, bij allen aanwezige, zamenstellende deelen, vertoonen zieh langs de gestipte vaten, 
strepen, welke wij op de meeste ontleedkundige platen, als tot den wand van deze vaten behoorende, 
afgebeeld vinden. Een naauwkeurig onderzoek heeft deze strepen als zaamgedrukte of bijna rolronde 
draden doen kennen, en aangetoond, dat zij over de gemelde mergeellen of tussehen deze en de wanden 
der gestipte vaten waren gelegen. Later zal ik haren oorsprong aantonnen, en nu tot de besehrijving 
van het merg en de groote mergstralen overgaan. — Het merg heeft bij de meesten eenen eirkel- 
vormigen, en bij enkelen, naar de uiteinden der takken, eenen meer ovalen omtrek, waarin bij den 
oorsprong der mergstralen kleine uitstekende hoeken zijn. Deszelfs omvang is bij Dipterocarpus en 
Anisoptera het aanmerkelijkste ; vervolgens komt die van Vatica, en daarna die der anderen, in hunne 
verhouding tot den vatenring, in aanmerking. In de onderzoehte bloeijende takken bestond het merg bij 
Anisoptera uit bijna gelijkzijdige, en bij de andere uit langwerpig vierkante cellen, waarin de lengte 
tot de breedte bij Hrjobalanops als I tot 4 staat. Deze cellen hebben meestal dikke gestipte wanden, 
in welke de stippen of verdiepingen, vooral bij Hopea en Dryobalanops, zeer opmerkelijk zijn. De 
groote mergstralen bestaan uit twee of drie rijen cellen, en splijten aan het einde van hunnen loop, om 
de bastvezellaag, welke aan weêrszijde ligt, met eene rij dezer cellen te begrenzen. Hunne cellen zijn 
bij Hopea en Dryobalanops vierkantig, bij Retinodendron Rassak en de andere langwerpig en, even 
als die van het merg, dikwandig en gestipt. — Bij de onderzochte soorten vertoonden zich reeds aan 
het ongewapend oog, in den om trek van het merg, eenige ronde gaatjes, die met eene harsachtige stof 
waren opgevuld. Bij vergroeiing zijn zij even zoo vele ruimten, die door scheuring van de omringende 
deelen ontstaan. Het was eene bekende, ook door mij waargenomene daadzaak, dat dikwerf in het 
midden, bij het merg der boomen harsophoopingen plaats hebben: de oorsprong van dezelve was echter 
onbekend. Ik beproefde de oplossing van dit vraagpunt. Behalve de beschrevene zamenstellende 
deelen van de takken, heb ik nog de sapvoerende vaatjes opgenoemd. Zij vertoonen zich bij de onder- 
zochte jonge takken in de bast- en houtbundels, en in het merg, als zeer fijne vaatjes. Naar de uiteinden 
der takken laten zij derzelver geleden zamenstelling zeer duidelijk waarnemen. In de oudere deelen der 
takken vertoonen zij meer te zamenhangende buisjes. Op beide plaatsen bevatten zij reeds hars. Zij 
loopen in de rigting der vaten en zijn door mij langs de gestipte en spiraalvaten, en ook in deze vaten 
waargenomen. Vooral waren zij zeer talrijk in den omtrek van het merg en bij de reeds gemelde hars- 
ophoopingen. In deze waren zij afgebroken. Deze harsophoopingen hadden plaatsen ingenomen van 
eenige mergeellen, van de spiraalvaten uit het mergkanaal, van enkele gestipte vaten en vezels van 
den houtbundel, en lieten bij een naauwkeurig onderzoek nog de overblijfsels der vliezen en draden 
tussehen de harskorrels erkennen. Door het onderzoek van een stukje van het uiterste einde eens 
taks van Dipterocarpus Baudii, werd het ontstaan van deze uitstortingen nog duidelijker, omdat hier 
de gemelde sapvoerende vaatjes , in de spiraalvaten en gestipte vaten rozenkransvormig opgezwollen en 
aan het uiteinde gebroken zijnde, het begin van de uitstorting in deze vaten zoo duidelijk maakten. 
Na de gronddeelen in hunnen volkomen staat beschreven te hebben, zullen hier nog eenige woorden 
over hunnen toestand in het cambium worden bijgevoegd. Hier vertoonde zich in den jongen staat eene 
gomachtige stof, in welke bij sterke vergroeiingen een begin van bewerktuiging zigtbaar werd. Later 
vertoonde deze stof ongelijke cellen, en waren er tussehen dezelve zeer kleine spiraalvaten zigtbaar. 
