69 
De jongere boomen heb ik, door de goedheid van de Heeren Franeis en van der Linden, van Ayer 
Dangis bekomen, en naar den tuin van Buitenzorg kunnen overbrengen. Zij groeiden daar zoo welige 
dat zij in een jaar ruim anderhalve palm in lengte toenamen. Behalve dezen, zag ik in den tuin van den 
Heer van der Linden, welke bij Padang, zeer weinig boven zee verheven is, ongeveer 7 ellen hooge 
boompjes, met eene aanzienlijke groeikraeht. Deze boompjes hadden regt opgaande stammen, door 
eene min of meer donker bruine sehors bedekt, piramidenvormige kroonen, met naar den top allengskens 
korter wordende takken, en van onderen grijs-groen gekleurde, eivormige, toegespitste bladen. — Yolgens 
de mij dienaangaande gegevene berigten, wordt de opsporing dezer boomen, ter verkrijging van den 
kamfer, door gebeden en offeranden aan den grooten geest, voorafgegaan. Bij dezelve vervult de 
Toengoe-nyr-kapoer , welke meestal ook de offeraar is, eene aanzienlijke rol. Deze wordt, volgens 
het bijgeloof der Batta’s, door droomen ingelieht aangaande den gepasten tijd van het vertrek der 
opspoorders, den door hen te nemen weg, en de kenmerken der gewensehte boomen. Zij verlaten 
zieh geheel op de kunde van dezen leidsman, wiens verdiensten hoofdzakelijk bestaan in zijne dikwerf 
herhaalde boseh wandelingen en in de meerdere of mindere gelukkige uitkomsten, die dezelve opleveren. 
Die wandelingen stellen hem gewis in staat om zieh, door het kloppen der boomen, onder aanleuning 
van het oor, omtrent hunnen inwendigen toestand eenige zekerheid te versehaflfen. Van dezen 
Toengoe-nyr-kapoer vergezeld, begeeft zich een gezelschap boschwaarts. Ieder van hetzelve heeft een 
gelijk belang bij het welgelukken van den togt, en allen zijn dus aandachtig met de opsporing van den 
boom bezig. Heeft men nu zulk een’ boom gevonden, dan wordt hij door den gemelden Toengo onder- 
zocht, en ontvangt hij van dezen de eerste inkapping, als bewijs zijner goedkeuring tot eene verdere 
behandeling. Vervolgens wordt, op ongeveer twee vademen boven den grond, nog eene inkapping 
gedaan, welke tot het hart van den boom doordringt. Alsdan hebben zij den zetel der gewensehte 
kostbaarheden bereikt, van den kamfer namelijk en zijne olie. De olie wordt uit deze insnede door eene 
bamboezen buis, als door een gootje naar buiten geleid, en aldaar in eenen bamboezen koker of andere 
soort van vat opgevangen. Volgens de verzekering van sommige inlanders, zouden door de jonge boomen 
alleen Mienjak kapoer (kamferolie) of Kapoer moeda (jonge kamferj aldus genaamd, omdat zij geloo- 
ven, dat deze olie naderhand in kamfer verandert) worden geleverd, en in de oudere boomen olie en 
kamfer aanwezig zijn. Zij besluiten uit eene aanzienlijke hoeveelheid der olie tot het aanwezen van den 
kamfer. Vinden zij derhalve eenen boom, die hun eene aanzienlijke hoeveelheid olie oplevert, dan 
maken zij de inkapping tot op het merg, waar gewoonlijk de kamfer ligt. Dusdoende schenden zij 
talrijke, volgens sommigen dikwijls wel drie honderd boomen, eer zij er éénen vinden, die kamfer bevat. 
Eens zulk eenen boom gevonden hebbende, wordt die, nadat de olie er uitgeloopen is, waartoe soms 
wel drie dagen zouden vereischt worden, geveld. Vervolgens kappen zij den stam in blokken van 
ongeveer eene halve of geheele el lengte. Deze blokken worden daarna in kleine stukken gespleten, ten 
einde het opsporen en uitnemen van den kamfer gemakkelijker te maken. De groote stukken kamfer, 
welke voor de beste gehouden worden en onder den naam van Tentorie bekend zijn, worden in het 
midden van den stam, nabij het merg, in onregelmatige holen gevonden. Zij zijn zelden zwaarder, 
dan 0,12 N. p., en gewoonlijk niet beneden het anderhalve lood. Kleine stukjes zijn tusschen het hout 
verspreid en komen daar als korrels of schilfertjes voor. Deze worden niet zelden van het hout afge- 
Botanica. -|q 
