71 
dat het in lateren tijd, blijkens de opgaven van Marco Paolo, een belangrijk handelsartikel van Lambri 
en Fanfar (*) was, dat van daar naar China werd overgevoerd. De kamfer was dus in dat tijdperk een 
handelsartikel van de oostkust van Sumatra, werwaarts hij, staande de grootheid van het rijk der Batta’s, 
misschien wei over land vervoerd werd. Tijdens de eerste bezoeken der Europeanen op Sumatra, bevond 
zich de kamferhandel in handen der Atsjinezen, en de hoofdplaats voor den uitvoer was Baros j hiervan 
de naam Kapoer-Baros. Naarmate de magt der Atsjinezen verminderde, geraakte hij allengskens onder 
den invloed der Engelsche en Hollandsche kooplieden, en leverde hij hun aanzienlijke voordeelen op. 
De hoofdplaatsen, van waar hij gedreven werd, waren, na de Europische vestiging. Sinkei, Baros, 
Tapoes en Tapanoeli. Van deze plaatsen werd altijd een gedeelte naar Atsje en een ander gedeelte naar 
Padang gebragt. Van Padang zijn, in de jaren 1750 tot 1758, ongeveer 5780 halve Ned. ponden, en 
in latere tijden, na 1826, jaarlijks ongeveer 1250 halve Ned. ponden uitgevoerd. Indien de opgaven 
niet vergroot zijn, hetgeen ik echter vooronderstel, dan zoude er jaarlijks meer dan twee- en een halfmaal 
zooveel naar Atsje gevoerd worden. Van deze plaats wordt de kamfer naar Singapoera, en van Padang 
voornamelijk naar Batavia gezonden , om daar een artikel van handel met China te worden. De prijs 
van den kamfer bedroeg in 1750, te Padang, ruim 22 gulden per half Nederl. pond, en wisselde aldaar 
in de laatste jaren tusschen 25 en 30 gulden. Beaulieu kocht hem op Sumatra ’s westkust, in 1622, 
voor 28 gulden. Blijkens de opgaven van Macculloch (Schmidt, Comptoir-Handbuch, S. 252) was 
te Kanton, in 1836, de Baros-kamfer 57 gulden het halve Ned. pond, en ongeveer honderdmaal duurder 
dan de gewone kamfer. — In hoeverre deze hoogere waarde alleen aan eene eigenzinnige voorkeur der 
Chinezen, dan wel aan eene krachtiger werking als geneesmiddel zij toe te schrijven, is voor alsnog 
onbekend. De beslissing dezer laatste vraag werd, blijkens eene mededeeling van W. Jack, aan den 
Heer Hume voorgesteld. Is de uitslag van dat onderzoek ontkennend geweest, dan moeten wij den 
buitengewonen prijs aan eene vooringenomenheid der Chinezen toeschrijven en wordt dit artikel, alsook 
de vogelnestjes, door hen even duur aan ons betaald, als de thee aan hen door ons. 
De kamferolie wordt bijna niet gebruikt. De Heer Macculloch stelt voor, om haar in plaats van 
terpentijn te bezigen. Ik geloof echter, dat de prijsverhooging, die door de minste aanvraag zoude 
veroorzaakt worden, dit gebruik zeer zoude in den wég staan. 
Uit deze mededeeling blijkt het, dat de geheele behandeling enzv. van den kamfer, onder Indischen 
invloed staat. In hoeverre het wenschelijk zoude zijn, het verzamelen door middel van het omkappen 
der hoornen, onder zekere beperkingen te brengen, en door destillatie en andere kunstbewerkingen het 
produkt te vermeerderen enzv., durf ik, wegens gebrek aan plaatselijke kennis, niet beslissen. 
Lambri (Marco Paolo , Boek III, Hoofdst. 15) wordt door Marsden voorondersteld het tegenwoordige Jambi te zijn, 
en Fanfar (Boek III, Hoofdst. 16) wordt door hem, vermoedelijk met regt, voor het nu als Kampar bekende gehouden. 
