17 
te plaatsen^ en de Heeren Lindley en Endlieher hebben haar beiden in ééne groep vereenigd. Het 
hoofdkenmerk^ dat de een voor zijne Columnosae, en de ander voor zijne Serpentariae opgeeft, is het 
gebrek aan houtringen (*). Het onderzoek der Aristoloehia grandis Khs. (f) deed mij reeds het gemis 
dezer eoneentrisehe ringen betwijfelen, en dat der A. Sipho bewees mij, dat het hout der Aristolochiae 
deze ringen niet geheel mist: want bij eene doorsnede van de steng ziet men duidelijk ringvormige, 
uit grootere en kleinere vaten en vezels bestaande lagen, en in ieder dezer zijn twee ringen, van welke de 
binnenste grootendeels uit wijder gestipte vaten bestaat, en de buitenste eenen meerderen rijkdom van 
vezels bezit. Zoo als uit de vroeger gegevene besehrijving blijkt, heeft Nepenthes in hare houtdeelen 
eene geheel andere zamenstelling, en ontbreken aan deze de regelmatige eoneentrisehe lagen, terwijl de 
grootere, met diepten voorziene vaten, onregelmatig tussehen de vezels verspreid liggen. De groeiwijze 
der beide familiën vergelijkend gade slaande, vinden wij het volgende, niet minder opmerkelijk onder- 
seheid: bij de Aristoloehiae is zij overeenstemmend met die van andere tweezaadlobbige gewassen; bij 
de Nepentheae daarentegen, herinnert zij aan de bij de eenzaadlobbige gewassen plaats hebbende ont- 
wikkeling. Zoowel de omhullende als de wezentlijke of geslaehtsdeelen van de bloem, zijn bij beiden 
zeer verschillend. De eersten zijn bij de Nepentheae onder het vruchtbeginsel geplaatst, en bij de 
Aristolochiae boven hetzelve gezeten, of indien men wil, gedeeltelijk er mede zamengegroeid. De 
omhullende bloemdeelen liggen vóór de opening van de bloem, bij de Aristolochiae klep vormig (bij 
Heterotropa van Morren en Decaisne, met de randen naar binnen gebogen) en bij de Nepentheae paars-' 
gewijze, als dakpannen over elkander. Om eenige overeenkomst in de geslaehtsdeelen te vinden, 
moeten wij aannemen, dat de vrouwelijke in de mannelijke bloemen der Nepentheae aborteren, en dat 
de knop, waar de belmknopjes tegen bevestigd zijn, met de epigynische schijf van de Aristolochiae 
kan vergeleken worden. De opening van de vruchten der Aristolochiae wijkt zeer af van die der 
Nepentheae. Bij de eersten heeft eene dehiscentia septicida, bij de anderen daarentegen eene 
dehiscentia loculicida plaats (§). Bij de Aristolochiae en Nepentheae hebben de zaden eene niet 
zeer digt om de kern sluitende buitenhuid, het voedingsvat tussehen deze doorloopende en aan de 
tegenovergestelde zijde van het aanhechtingspunt des zaads met de kernhuid verbonden. Bij de 
eersten is deze raphé verdikt en bij de laatsten draadvormig. De kiem van de Nepentheae overtreft door 
hare ontwikkeling het kiemwit , en die der Aristolochiae wordt daarentegen door dit, aanzienlijk over- 
troffen. De Dioscoreae, in andere punten zeer verschillend, bieden in het losse buitenzaadvlies en de 
hieronder doorloopende raphé eenige overeenkomst aan. Even zoo heeft onze familie, in de verbinding 
der helmdraden, eenige overeenkomst met de Menispermeae (Anamyrta, enzv.), Schizandrae (Kadsura), 
Sterculiaceae en Euphorbiaceae. Vervolgens komt voor de Nepentheae de verwantschap met de Drose- 
( ) De Heer Lindley zegt, bl. 214 van de tweede uitgave van zijn Natural System, dat de Menispermaceae ook geene 
houtringen bezitten; hiertoe heeft gewis het onderzoek van zeer poreuse stengen den geëerden sclmjver aanleiding gegeven , 
daar de meer vaste niet alleen deze concentrische lagen duidelijk doen zien , maar deze ringen zich in drooge stengen som- 
wijlen van elkander scheiden. Bij de stengen van slingerende Uncariae , Dissochaetae , Marnmiae , Uvariae , Bauhiniae enzv. , 
welke eene losse houtzelfstandigheid bezitten, verdwijnen deze houtringen dikwerf geheel. 
(i") Deze soort komt op Sumatra, in het gebergte Singalang, voor. 
($) Veimoedelijk door eene drukfout Avordt in het familiekemnerk der Aristolochiae van de Genera van Endlieher, 
bl. 344, aan deze eene dehiscentia loculicida toegeschreven. 
Botanica. k 
* 
