4 
De worteltjes der pas ontkiemde planten zijn spilvormig en worden bij meerdere uitgroeijing door 
eene menigte vezeltjes takrijk. Vervolgens vormt de wortel eenen wortelstok, die zich bijna horizontaal 
onder den grond ontwikkelt, of in den vorm van eene rank over denzelven heenkruipt. In het eerste 
geval is hij zwart en zeer houtig; in het laatste neemt hij het voorkomen van de steng aan. Deze 
wortelstok bezit dikwerf aan het begin, zoo als Rumphius dit reeds zeer juist afbeeldt, eene knolvormige 
verdikking, welke vooral op droogere plaatsen eene aanzienlijke ontwikkeling erlangt, en schijnt mij toe, 
na de afsterving der bladdeelen voort te duren. Uit den wortelstok ontwikkelen zich op onbepaalde 
afstanden nieuwe spruiten, die grootendeels eene geringe uitgroeijing verkrijgen, omdat meestal de eene 
derzelve zich ten koste der andere vergroot. Deze hoofdsteng neemt nu bij hare vergrooting bijzonder 
in lengte toe, terwijl zij slechts eene geringe vermeerdering van dikte ondervindt. 
De stengen zijn bij eene aanzienlijke verlenging in het benedenste gedeelte bladerloos, en bezitten 
daar enkele verspreidene bladgroepen. Hare oudere deelen hebben eenen rolronden vorm en den hout- 
achtigen aard van den wortelstok; hare jongere bezitten, naarmate de bladen meer of minder gesteeld 
zijn, eenen driehoekigen vorm en eene meer kruidachtige geaardheid. Bij de Nepenthes gracilis is de 
jonge steng driezijdig en de afloopende bladstelen vormen langs de, aan de bladen tegenovergestelde 
zijden, bladaardige randen; bij de N. Boschiana zijn deze randen op de ronde steng tegen over elkander 
geplaatst. De jongere stengen van al de mij bekende soorten hebben eene meer of minder ontwikkelde 
haarbedekking, welke aan de Nepenthes Rafflesiana enzv. een grijs, en aan de N. ampullaria enzv. een 
bruin aanzien geeft. Dit harig bekleedsel blijft bij de laatstgenoemde soort voorhanden, maar ontvalt 
aan de andere met de uitgroeijing der plant; hetgeen deze bijna geheel glad doet worden. Omtrent 
dit bedeksel heb ik opgemerkt, dat het uit langere eenvoudige en uit kleinere meer stervormige haartjes 
bestaat, en dat de eerste veelal het spoedigst verdwijnen. 
Zoo als reeds door vroegere schrijvers, de Heeren Valentini en Bindley (*) is aangetoond, verschilt de 
steng van Nepenthes van de gewone zamenstelling, doordien de grenzen tusschen vaten en merg minder 
bepaald zijn, dan gewoonlijk. Zeer jonge toppen der steng bestaan uit een zeer fijn mergaardig cel- 
weefsel, hetwelk rijk aan korrels en omgeven is door een uit eene cellenlaag bestaand vlies. Lager heeft 
dit celweefsel eenige spiraalvaten, die gemeenlijk met eenen afgeronden top tusschen vier cellen besloten 
zijn; hetzelve is door eene vezellaag omringd. Wanneer men de ontwikkelde stengen in het gebladerd 
gedeelte onderzoekt, dan leveren zij de volgende zamenstellende ideelen. — De opperhuid bestaat uit 
ééne of twee, zelden uit meerdere lagen van dikwandige, eene groene of bruine kleurstof bevattende, 
cellen. Onder haar liggen de dikwandige, van zeer aanzienlijke openingen voorziene bastvezels, met 
eene menigte tusschen dezelve verspreide spiraalvaten. De bastlagen omringen een zeer los celweefsel, 
waarin eenige, vooral uit spiraalvaten bestaande, vaatbundels verstrooid liggen. Nu volgt een ring, 
die in het bovengedeelte uit ééne of twee en in het lager gedeelte van de steng uit meerdere rijen van 
kleine cellen bestaat. Deze omgeeft eene, zich aan het bloote oog als een witte, vezelige cirkel voordoende 
laag, die met gewapende oogen waargenomen, spiraalvaten van ongeveer streep middellijns doet zien. 
Lindley, Introductioii to Botany, p. 69. 
