99 
gedeelte der zaden, hetwelk hun het aanzien geeft van gevleugeld te zijn. Op deze buitenhuid staan 
de navel en het kiemgaatje (micropyle) in dezelfde verhouding als de navel en de eimond op het ei. 
De eerste heeft de gedaante van een’ cirkel, van een cirkelsegment of van eene min of meer regelmatige 
ruit. De navelopening (omphalodium) vertoont zich als eene, door eenen cirkel omschrevene holte en is 
bij de meesten klein, doch bij Calpandria enzv. tamelijk groot. Het kiemgaatje wordt dikwerf door eenen 
kleinen rand omgeven. Onder de buitenhuid is de middelzaadhuid soms naauwelijks meer te erkennen, 
en met de beide, haar insluitende zaadbekleedsels zamengegroeid of vereenigd, of als eene laag van cellen, 
met fijnere of dikkere wanden en eenvoudige of takkige vaatbundels, die de raphe vormen, aanwezig. — 
De raphe, vroeger door mij voedingsvat, doch beter navelvaatbundel genoemd, loopt in de zaden, met 
eene dikke buitenzaadhuid, door een kanaaltje, dat de gemelde harde huid omgeeft, tot dat zij de kern- 
of binnenzaadhuid breekt; in de anderen mist zij schijnbaar alle beperking. In de gekromde zaden is 
zij zeer kort; in de buitenwaarts gebogene heeft zij de lengte der zaden, en in de binnenwaarts gebogene 
wordt zij langs den geheelen rug, of met eene esvormige bogt, tot op het bovenste gedeelte van de 
kernhuid, waargenomen. Tot in de nabijheid van den binnennavel loopt zij bij allen onverdeeld voort. 
Hier echter, ten minste bij de groote zaden van Calpandria en Pyrenaria, verdeelt zij zich in verschei- 
dene takken , die tusschen de buitenzaadhuid en de kernhuid verder uitgroeijen ; bij de kleine en bij de 
gevleugelde zaden is deze verdeeling nog niet door mij gevonden: ik beschouw den navelvaatbundel dus 
op dit oogenblik nog als onverdeeld. — De binnennavel (chalaza) vertoont, wanneer de kleinheid der 
zaden de waarneming niet ondoenlijk maakt, zich als een kleine cirkel. Bij eene aanzienlijke ver- 
grooting vertoont deze cirkel geheel anders gevormde cellen als de omgevende kernhuid, en bij de on- 
rijpe zaden van Gordonia heb ik ze tot binnen deze huid gevonden, in de gedaante van een rondachtig 
ligchaam (Tab. 27. fig. 16, 17, 18), dat naar boven in een’ kleinen cilinder was uitgegroeid. Onder 
dezelfde gedaante of eenigzins naar dezen vorm gewijzigd, is de chalaza door mij ook bij onvruchtbare 
zaden van Schima gevonden. In vruchtbare, half rijpe zaden is daarentegen, in plaats van den gemelden 
cilinder, de jonge kiem waargenomen. Deze waarnemingen in verband gebragt hebbende met anderen 
van dien aard, en bij eenige zaden, waarbij de chalaza duidelijk en de navelvaatbundel grooter is, later 
uitgebreid, doen mij nu eene stelling wagen, die mij, daar zij de analogie voor zich heeft, van eenig 
belang schijnt te zijn: dat namelijk de binnennavel vergeleken kan worden met een’ knop, in het eerste 
tijdperk zijner ontwikkeling, en dat de navelvaatbundel de drager van dezen knop is. In de zaadstrengen, 
die niets anders zijn dan vrije, niet met het ligchaam van het zaad zamengegroeide navelvaatbundels, 
kan de zamenstelling dezer bundels het best nagegaan worden, en in deze vaatbundels dezelfde deelen, 
als in die van jonge, kiemende plantjes of ontwikkelende takjes, worden aangetoond; namelijk, bekleedsel, 
vaatbundel: uit spiraalvaten en lange cellen bestaande, en in het midden van dezen bundel, cellen. 
Wordt nu deze vergelijking verder voortgezet, dan is het buitenbekleedsel met de schors van den tak, 
de vaatbundel met het houtligchaam of de gewone vaatbundels, en het binnenste met het merg te ver- 
gelijken, en in het zaad, de buitenzaadhuid met de schors, de middelzaadhuid, in welke korte cellen de 
vezels of verlengde cellen vervangen, met het houtligchaam of de vaatbundels; terwijl de binnenzaad- 
huid als eene laag van cellen , die van de middelzaadhuid gescheiden is — men denke slechts aan de 
ontwikkeling en zamenstelling der bladen — kan worden aangenomen. Later, bij eene andere ge- 
legenheid, zal ik hierop terugkomen en de waarnemingen uitvoeriger mededeelen, welke voor deze 
