168 
Tab. 34. 1 — 2. Figura speciei. 1. Flos nond urn expansus. 2. Floris pars intus visa. 3. Ovarium verticaliter sectum, 
Stylus et stigma. 4. Fructus immaturus. 5. Fructus immaturi sectio transversalis. 6. Capsula dehiscens. 
7. Capsulae dimidia pars intus visa. 8. Capsulae sectio transversalis. 9. Semen valde auctum. 10. Semen 
testa ablata. 11. Nucleus verticaliter sectus. 
Volgens sommigen groeit de üncaria Gambir wild op de eilanden rondom het sehiereiland Malaeea. 
In hoeverre deze opgave waar zij, zal door de aldaar gevestigde of reizende Natuuronderzoekers moeten 
bevestigd worden. Zeker is het echter, dat deze plant vroeger op Sumatra, Malaeea, Bintang, enzv. 
werd gekweekt ; dat deze teelt nu op Bintang en Singapoera eene aanzienlijke uitbreiding heeft verkre- 
gen en op eenige plaatsen van Malaeea en Sumatra nog wordt voortgezet. Op het laatstgemelde eiland 
is zij door mij te Siri-Lama, een distrikt van de vijftig Kottas, op ruim 400 N. ellen boven zee gelegen, 
waargenomen. Zij is zeer eenvoudig. De zaden worden op een met zorg bewerkt stukje grond gezaaid 
en de jonge plantjes blijven daar, tot zij zes tot acht Nederlandsche duimen hoog zijn. Dan worden zij, 
ten einde de worteltjes niet te beschadigen, met veel voorzigtigheid overgeplant en gewoonlijk op drie 
voet afstands van elkander gezet. In den eersten tijd na die verplanting, worden deze plantsoenen 
zeer zuiver gehouden j later echter doet het onkruid aan de groeijende boompjes minder nadeel. On- 
geveer twee en bij sommigen eerst driejaar na de overplanting, begint de planter voordeel van zijnen 
arbeid te trekken, ter bereiding van den Gambir. De boompjes worden dan twee-, drie- of viermaal 
’s jaars van hunne bladen of ook wel van de jonge loten beroofd. Diegenen, welke slechts tweemaal 
oogsten, beweren, dat zij daardoor hunne aanplantingen langer behouden en bijna dezelfde voordeelen 
genieten als diegenen, welke hunne hoornen meermalen ontbladeren. Beiden hebben de gewoonte, 
zulks tegen den regentijd te verrigten, alswanneer zij dan tevens een groot gedeelte der takken weg- 
snijden. Deze bladen en takken worden met water gekookt en het dus verkregen vocht vervolgens 
uitgedampt, tot de dikte van siroop, en in houten bakjes of bamboezen kokers gegoten, ten einde te 
stollen. Yerkoeld zijnde, wordt de verkregene stof in kleine vierkante stukjes of in ronde schijfjes ge- 
sneden. De Gambir van Singapoera en Bintang komt onder den eersten vorm voor, is bruin, doch niet 
geheel oplosbaar, misschien wel door de bijgevoegde Sago, welke aan denzelven meerdere vastheid geeft. 
De Gambir van Siri-Lama is in schijfjes, bruin-geel, meer oplosbaar en zuiverder van smaak: eigen- 
schappen, welke de bewoners aan eene meerdere zorgvuldige bereiding en vooral aan eene schielijker 
koking toeschrijven. 
Het distrikt, waar ik dezen tak van landbouw heb waargenomen, heeft eenen kiezelaardigen ijzer- 
houdenden bodem, en is niet bijzonder geschikt voor de aankweeking van andere gewassen. Even zoo 
moet het met de andere streken zijn, waar de Gambir wordt aangebouwd en hij, benevens de peper, 
de voornaamste middelen van bestaan oplevert. In vergelijking met deze laatste aangekweekte plant 
zoude de Gambir, volgens de ingewonnen narigten oordeelende, niet zoo veel voordeel geven. Want 
alsdan levert een stuk grond, hetwelk op Malabar 174 N. p., en op Poeloe Pinang, door de Chinezen 
bewerkt, 580 N. p. peper opbrengt, slechts 125 N. p. Gambir. Vermoedelijk zal echter de nijverheid 
der Chinezen op Bintang en Singapoera het voortbrengsel aanzienlijk hebben vermeerderd. Op deze 
laatste eilanden wordt de bereiding in het groot gedreven, en misschien wel overdreven; omdat het 
