169 
gebruik van den Gambir met de betelbladen, kalk en tabak, eene soort van weelde is en zijne grenzen 
heeft. De Gambir van Bintang wordt voor een gedeelte naar Java vervoerd en het overige brengen 
inlandsche kooplieden naar de oostelijke deelen van den Archipel, of wel wordt in jonken naar China, 
enzv. gezonden. Die van Singapoera wordt in dezelfde streken afgezet, en is ook reeds naar Engeland 
verzonden, ten einde te beproeven, of hij daar, als looistof aangewend, de eikenschors, van welke 
acht ponden niet meer looistof bevatten, dan één pond Gambir, zoude kunnen vervangen. Het schijnt 
echter, dat deze proef, uithoofde der hooge regten, welke op den invoer van den Gambir geheven wor- 
den, bedragende dezelve twee ponden sterlings per honderd N. ponden, tot geene gunstige uitkomst 
aanleiding heeft gegeven. 
De oorsprong van dezen tak van landbouw moet waarschijnlijk bij de volkplanters worden gezocht, 
die zich van het vasteland over den Archipel verspreid hebben. Zij hadden in hun vaderland eenen 
boom, onder den naam Khadir, Khadir of Khoedir (Mimosa catechu Roxb.), uit welken zij, door 
koking, de Khadirasara of geest van den Khadir vervaardigden. Dezen naam bragten zij mede, en 
op de eilanden vonden zij bladen van planten in gebruik, onder den naam Katja of Katjoe, of, naar 
de Engelsche spelling, Katcha of Katchoe, welke de Indianen hunne Khadirasara herinnerden. 
Zij kwamen op het denkbeeld, om hetgeen zij in hun vaderland met den stam van den Khadir deden, 
in hunne nieuwe woonplaats met de planten, welke de A^a(/oe-bladen leverden, te beproeven, en gaven 
aan het voortbrengsel den naam Khadir ^ die in Gambir is overgegaan. — De naam Catechu, welken 
de Gambir in Europa draagt, staat vermoedelijk in verband met het gemelde Katja, Katjoe, beiden 
van Sanskritschen oorsprong. Het eerste beteekent blinken, en dus aan eene eigenschap der bladen 
ontleend; het andere duidt binden aan, naar de groeiwijze dier planten, wanneer zij aan zichzelven 
zijn overgelaten. 
VI. UNCARIA DASYONEURA. Khs. 
U. calyce campanulato limbo dentato , ramulis glabris , foliis ovalibus obtuse acumiuatis supra glabris subtus in nervis 
hii’sutis, stipulis suborbiculatis. 
Caulis frutescens. Rami obtuse quadrangulares, sulcati; ramuli obtuse quadrangulares, sulcati, 
glabri. Folia opposita, ovalia, obtuse acuminata, basi angustata, supra glabra, subtus in nervis, 
praesertim in nervo medio hirsuta, nervis primariis distantibus, prominentibus, nervis secundariis sub- 
parallelis vix conspicuis, 0,085 longa, 0,05 lata; petioli semiteretes, supra plani bisulcati et glabri, 
subtus rotundati et hirsuti. Stipulae intrapetiolares, suborbiculatae, utrinque glabrae. Pedunculus 
coaiMüNis axillaris, parte inferiore compressus, angustatus, glaber; parte superiore subteres, fumoso- 
pubescens. Involucrum inaequaliter quadripartitum : partes duae minores oblongae, partes majores 
ovatae, acutiusculae, glabrum. Pedunculi partiaees in receptaculo hemisphaerico inserti, brevissimi, 
fumoso-pubescentes. Calyx campanula tus , limbo obsolete quinquedentatus : dentes obtusae, intus 
glaber, extus pubescens. Corolla elongato-infundibuliformis, intus glabra, extus pubescens, limbo 
quinquepartito: laciniis obovatis, obtusis. Stamina quinque, laciniis alternantia; filamenta fauci co- 
Botantca. 43 
