5 
aan de oevers van den Irawaddi, Saluen, Menam en May-ka-oeng uitbreiden, of in die dalen in hel 
algemeen, welke door deze groote rivieren bespoeld worden; maar deze streken zijn in de laatste tijden 
vooral door Crawfurd en Diard bezocht geworden, en bijaldien er zulke merkwaardige dieren als de 
Orang-oetan, in deze landen aanwezig waren, zouden deze reizigers zeker daarvan iets hebben vernomen, 
hetgeen echter het geval niet is, daar Crawfurd nergens daarvan melding maakt, en de Heer Diard ons 
mondeling het tegendeel heeft verzekerd. Dat er verder noordwaarts Orang-oetans zouden voorkomen, 
is om onderscheidene redenen moeijelijk te gelooven: want vooreerst is de bergachtige gesteldheid van 
het land daartoe niet geschikt; ten andere stemt dit gevoelen niet overeen met hetgene ons omtrent de 
verspreiding van den Chimpansee bekend is, welke zelfs in het heete Afrika niet op 20° N. Br. voorkomt; 
en eindelijk vinden wij in de berigten, welke wij aan den eenen kant door de Engelschen in Bengalen, 
aan den anderen door de Chinezen van deze streken bezitten, niets, om ons tot de vooronderstelling 
aanleiding te geven, dat er zoo verre noordwaarts Orang-oetans zouden gevonden worden. 
Zonder regtstreeks de mogelijkheid te verwerpen, dat er op het vasteland van Indië Orang-oetans 
voorkomen, gelooven wij te hebben aangetoond, hoe weinig waarschijnlijkheid er voor die mogelijkheid 
bestaat, en wij meenen derhalve ons gevoelen geregtvaardigd te hebben, wanneer wij slechts de beide 
eilanden Borneo en Sumatra, als het ware vaderland van den Orang-oetan aannemen. — Thans zullen 
wij overgaan tot het onderzoeken, of de Orang-oetans van deze twee eilanden al of niet van elkander 
verschillen. 
Gelijk wij reeds vroeger hebben aangemerkt, zijn de bouwstoffen, welke wij ten opzigte van den 
Sumatraschen Orang-oetan bezitten, nog zeer gering en, naar ons inzien, ontoereikende, om daaruit 
iets met zekerheid te besluiten. Wat den door Wallich gezonden schedel en het door Owen beschreven 
geraamte betreft; daar men niet zeker is omtrent hunne afkomst, kunnen deze natuurlijk tot de beslissing 
der vraag niet worden aangewend. Wij zijn derhalve bepaald tot de narigten van Abel Clarke, tot het 
oude wijfje van de verzameling der Linnean Society te Londen, tot het jonge voorwerp door den Heer 
Owen onderzocht en een ander, levend door ons op Padang gezien, en eindelijk tot de twee hovenver-- 
melde schedels, welke wij aan den voormaligen Chef over de geneeskundige dienst in Nederlandsch Indië, 
wijlen den Heer D'’. Fritze, verschuldigd zijn, die dezelve van eenen militairen Arts, uit de omstreken van 
Djambie op Sumatra ontvangen had. De mededeelingen, door Abel Clarke omtrent de buitengewone 
grootte van zijn individu gedaan, zijn in zich zelve onwaarschijnlijk, door daadzaken reeds genoegzaam 
gelogenstraft (*), en verdienen derhalve niet verder in aanmerking te worden genomen. Geheel anders is 
het gesteld ten opzigte der wangkwabben, van welke Abel Clarke geen gewag maakt. Het is moeijelijk te 
vooronderstellen, dat deze schrijver een zoo in het oog vallend kenmerk zoude hebben over het hoofd ge- 
zien, en wij zien ons genoodzaakt, dit stilzwijgen als een ontkennend bewijs aan te nemen. Intusschen volgt 
daaruit, naar ons inzien, nog niet, dat de Orang-oetan van Sumatra altijd van dit kenmerk zoude ontbloot 
zijn, daar wij ook op Borneo een vrij groot mannetje ontmoet hebben, hetwelk geen spoor van kwabben 
vertoonde, die toch reeds bij andere, veel jongere individuën aanwezig waren. Wat de kleur van het door 
n Zie Library of usef. Knowl.; Nat. Hist. of Monkeys, I. p. 118. 
Masimaua. q 
