39 
gebragt, en de inlandsehe Vorsten van Soerakarta en Djokjokarta zijn gewoonlijk in het bezit van een of 
meer dezer, door hunne monsteracbtige grootte, vrees en verwondering inboezemende schepsels. De in- 
boorlingen op de zuid- en westkusten van Borneo schijnen dit dier in de door hen bewoonde gedeelten 
nimmer opgemerkt te hebben, en ook de bovenbedoelde Maleijers, volgens welke zich hetzelve in het noor- 
den des eilands zoude ophouden, hadden de zaak bloot van hooren zeggen. Op even onzekere wijze, 
vernamen wij ook van onderscheidene Maleijers en Dajakkers, dat zich m eenige oorden van Borneo Rhi— 
nocerossen zouden ophouden: een berigt, dat insgelijks reeds door vroegere reizigers medegedeeld en ook 
door den Heer Bitter opgenomen is, hoezeer nergens iets hoegenaamd betrekkelijk den vorm of vermoede- 
lijke soort dezes diers wordt opgegeven. Volgens de ruwe schets van eeneiiBejadjoe-Dajakker, welke eens, 
in zijne jeugd, eenen mannelijken Rhinoceros, aan het bovengedeelte der rivier Kahayan wilde gezien 
hebben, had dezelve de grootte van een’ grooten buffel, terwijl hij slechts met éénen hoorn gewapend 
was. Al dadelijk doet zich de vraag op, of het ook welligt de Rhinoceros Sondaicus, welke soort ons 
tot heden alleen van Java bekend is, zoude kunnen wezen, dan wel, of dat Borneosche dier tot den 
neushoorn van het vaste land te rangschikken zij, of wel, eene geheel eigene soort uitmaakt. Voor de 
mogelijkheid dezer laatste vooronderstelling zoude men eenigen grond kunnen vinden in het, in ieder 
geval opmerkenswaardige verschijnsel, dat ook Sumatra eene geheel bijzondere soort, die nog in geen 
ander land is waargenomen, huisvest. — Niet minder belangrijk dan de omstandigheid, dat, zoo ver 
zich onze kennis met zekerheid uitstrekt, Rhinoceros Sondaicus alleen binnen Java, en Rhinoceros 
Sumatrensis bloot tot het eiland van dezen naam begrensd zijn, is de uitgestrekte plaatselijke verbreiding, 
welke beide soorten in haar vaderland ondergaan hebben. De krachtvolle, stevige ligchaamsbouw dezer 
dieren, de onaandoenlijkheid, waarmede zij onderscheidene graden der temperatuur verdragen, en 
de onverschilligheid, met welke zij zoowel de weeke en saprijke, als de drooge en wrange gewassen 
tot hun voedsel bezigen, maken het hun gemakkelijk, om onder zeer verschillende omstandigheden 
en in zeer ongelijksoortige streken te leven. Schier overal, waar het land slechts onbewoond en 
onbebouwd is, van den oever der zee af, tot op de hoogste toppen der blokvormige vuurbergen, vindt 
men op de beide genoemde eilanden, het voetspoor dezer dieren, hetwelk dikwerf uit onderscheidene 
voeten diep in de aarde gedrukte voren bestaande, zich meestal door menigvuldige slingeringen en 
bogten kennen doet. Niet zelden ook loopt het in eene onafgebrokene lijn van den voet eens bergs 
tot op deszelfs spits, en van den eenen hoogen top langs eenen verbindenden rug, of ook wel door 
een tusschenliggend dal, naar dien van eenen anderen berg. Op Java hebben wij dikwerf zoodanige 
sporen, op 1500 — 2300 ellen hoogte, in de barre omstreken der kraters aangetroffen. Daar, waar 
het woud het dikste is, bedienen zich de houthakkers vaak van die paden tot het afslepen der gevelde 
boomstammen; en de inlanders, W'^elke zich nu en dan, ter inzameling van zwavel, derwaarts begeven, 
en inzonderheid diegenen, welker togten naar deze hoogere bergstreken het opzoeken ten doel hebben 
der kleine , knolvormige Balanophora elongata, BI. — uit welke de Sundanezen eene zeer nuttige brandstof 
bereiden — weten zich de door den Rhinoceros gebaande slingerw^egen, op eene voordeelige wijze ten 
nutte te maken. — Even als de Rhinoceros van het vaste land van Azië, leven ook de beide soorten der 
eilanden, niet gelijk de elefant, in gezelschappen, doch genoegzaam altijd afzonderlijk; slechts zeer 
zeldzaam ontmoet men er twee hij elkander, en, zoo zulks gebeurt, is het een oud Avijfje met haar min 
of meer volwassen jong, of een paar, dat zich gedurende den bronstijd vereenigd heeft. 
