37 
uit lange holen bestaande, die altijd eenen dubbelen uitgang hebben. Gewoonlijk bevindt zieh in zulk 
eenen onder aardsch en gang een paar, hetwelk gedurende den naeht gemeenschappelijk de omme- 
streken doortrekt. Yoor de met vruchten, vooral met maïs en aardappelen beplante velden, is de 
Landakh een ten hoogste schadelijk dier. Deze reden zoude voor de inlanders reeds genoegzaam zijn, 
om hem met ijver te bejagen, zoo nog daarenboven zijn vleesch hen daar niet toe aanzettede, hetwelk 
zij voor een’ lekkeren beet houden. Vreemd klinkt de meening der Dajakkers, naar wier voorgeven 
de Tahatong — naam onder welken deze Hystrix-soort bij den Bejadjoe-stam bekend is — het eenigé 
dier zoude zijn, dat zonder nadeelige gevolgen de vruchten kan genieten van de befaamde ïpoeplant 
(Strychnos tieute?), uit welker sap de genoemde oorspronkelijke bewoners van Borneo eene der 
gifsoorten bereiden voor hunne pijlen. Hystrix macroura heb ik in den natuurstaat nooit waargenomen. 
Deze soort behoort in het algemeen meer op het vaste land te huis. De Heer Diard vond haar vrij 
menigvuldig op Siamj andere reizigers hebben haar van Malakka medegebragt. In den Archipel echter 
schijnt zij zich alleen tot de oostkust van Sumatra te bepalen. De meeste gedroogde huiden van deze 
soort, die mij onder het oog zijn gekomen, waren uit den omtrek van Palembang. — Lepus nigricollis is 
uitsluitend op Java te huis. Men vindt dezen haas voornamelijk in de lage landen; veel zeldzamer in 
de hoogdalen der binnenlanden, en schier nimmer in de groote bergwouden. Zijn vleesch is malsch; 
doch veel minder smakelijk, dan dat van onzen Europeschen haas. 
EDEVTATA. Uit de orde der tandeloozen bestaat er op de Sunda-eilanden — zoo als wij reeds 
vroeger hebben aangemerkt — slechts eene eenige soort, namelijk de Manis Javanica. Dit dier leeft 
op Java, Sumatra en Borneo, en, wanneer de opgave van Valentyn geloofd mag worden, komt het 
ook op Celebes voor. Het houdt zich meest in de bosschen op, en het liefst in bergachtige streken. 
Een kenschetsende trek in de levenswijs van dit dier liestaat daarin, dat het boomen bestijgt en zich 
ook dikwerf in derzelver spleten, of tusschen de van aarde ontblotene, dooreengestrengelde wortelen van 
sommige boomsoorten, inzonderheid van den vijgenboom, verscholen houdt; niet zoo dikwerf kiest hij zich 
tot dat einde rotsholen uit. Op steenlooze plaatsen krabbelt hij gaarne in de aarde, graaft somwijlen 
groote gaten in den grond en doorwoelt voornamelijk de Termiten- en andere mierennesten, met wier 
bewoners en derzelver larven hij zich voornamelijk voedt, ofschoon hij ook jagt maakt op vele andere 
insekten, wormen enzv. Zijn vleesch wordt vrij algemeen door de inlanders gegeten, en van zijne 
schubben worden soms ringen vervaardigd, die als amuletten dienen tegen verschillende ongesteldheden; 
het dragen daarvan zoude inzonderheid tegen lendepijn van goede uitwerking zijn. 
PACHYDERMATA. Bij uitstek rijk in vergelijking met andere streken der aarde, het vaste land 
van Indië hiervan misschien uitgezonderd, is de Archipel aan Pachydermata en wel inzonderheid aan 
groote soorten uit deze orde. — Elephas Indicus, die kolossus der dierenwereld, is over geheel Sumatra 
verbreid, en in sommige gedeelten dezes eilands in aanmerkelijke menigte te vinden. Gewoonlijk 
trekken de elefanten aldaar in kleine troepen, van 3 tot 7 of 8 stuks, rond; dan, het gebeurt ook 
somtijds, dat zij in grootere scharen van 25, en soms meerder, te zamen scholen. Iedere plantaadje, 
werwaarts het toe val hen voert, wordt met eene algeheele verwoesting bedreigd: want, hetgene nog 
door hunnen onverzadelijken eetlust wordt gespaard, of van hun mondgehemelte versmaad, wordt door 
10 
0 
