29 
De grootste en kraehtigste roofdieren der Indisehe eilanden, levert intussehen het geslaelit Felis op. 
De bloeddorstige aard dezer dieren; hunne vermetelheid en onvermoeide volharding in het bejagen eener 
prooi; de onbegrijpelijke vaardigheid hunner bewegingen en het listige, sluwe en sluipende karakter, dat 
hun allen eigen is; de aanmerkelijke grootte, die velen hunner bereiken; hunne onbeschrijfbare kracht; 
hun onstuimige, dood en verwoesting dreigende aanval, hebben hun reeds inde vroegste tijden de berucht- 
heid verworven, van de gevaarlijkste en onverzoenlijkste vijanden te zijn van het geheele schepselendom. 
Zes soorten van dit geslacht zijn mij in den Archipel bekend gew^orden , van welke de bloeddorstigste 
echter alleen op Java en Sumatra inheemsch zijn. Het is eene opmerkenswaardige bijzonderheid, dat, 
terwijl op deze beide eilanden de katten-organisatié zich zoo krachtvol ontwikkeld toont, deze typus op 
Borneo reeds merkelijk verminderd is en eindelijk, verder oostwaarts op de Molukken, geheel en al ver- 
dwijnt. Celebes en Timor schijnen de twee oostelijkste landen in den Archipel te zijn, welke katten voe- 
den; doch de weinige, aldaar voorkomende soorten bereiken, zoo ver zich onze kennis dienaangaande uit- 
strekt, slechts eene geringe grootte. Sumatra en Java zijn de eenige van Felis tigris en misschien ook 
wel de eenige van Felis pardus bewoonde eilanden (12); behalve dezen bevindt zich op het eerstgemelde 
eiland nog eene andere pantersoort, Felis macrocelis, die tevens aan Borneo eigen is. Van het vel 
dezes diers vervaardigen de wilde inwoners op dit eiland eene soort van wambuis, bij de Bejadjoe’s 
Karoenkoeng genaamd, welk kleedingstuk voornamelijk gebruikt wordt in den oorlog en bij stroop- 
togten, hetzij dat deze laatste alleen met het doel ondernomen worden om eenige menschenhoofden te 
erlangen, dan wel met oogmerk om te rooven en te plunderen. De panterhuid, voor een’ Karoenkoeng 
bestemd, wordt niet bereid, maar alleen gedroogd. In deszelfs midden wordt een rond gat gesneden om 
er het hoofd te kunnen doorsteken, zoodat het vel vrij voor de borst en achter den rug afhangt. — In 
sommige streken van Sumatra schijnen de panters zeldzamer te zijn, dan de groote tijgers, welke laatste 
zich op dat eiland, even als ook op Java, allerwegen verbreid hebben. Men vindt hen van het zeestrand 
af, tot op eene hoogte van ruim 1200 ellen; nimmer echter diep in de hooge bosschen; doch meer in 
het voorgebergte en in zulke schaars bevolkte streken, waar veel laag en wild hout, of uitgestrekte 
grasvelden van Alang-alang (Imperata Koenigii) en andere digt opeen groeijende gewassen van 
heester- en boomgestalten (Saccharum glaga, Eletteria coccinea, pininga enzv.) aanwezig zijn. 
Gedurende den dag houden zij zich altijd in de afgelegenste en donkerste plaatsen op; het liefste aan 
steile berghellingen en in de diepten van groote dalen, en eerst met het vallen der avondschemering 
sluipen zij met ligten tred en loerenden blik langs de banen der wegen en leggen zich , zoodi’a zij iets 
bespied hebben, in eene onzigtbare hinderlaag op hunne luim. Ik heb nooit gehoord, dat de groote 
tijgers boomen beklauteren, en zekerlijk heeft dit nimmer in regtstammige plaats. De panters daaren- 
tegen leggen zich somwijlen, zelfs bij dag, in eenzame wildernissen, op de dikke twijgen van oude 
boomen neder; doch kiezen dan daartoe gewoonlijk de zoodanigen uit, wier stammen eene schuinsche, 
half liggende rigting hebben, en daardoor gevolgelijk ligter te beklimmen zijn. — De kleinere katten 
vertoonen zich niet zelden in de nabijheid van velden, tuinen en dorpen, waar zij zich, gedurende 
den dag, tusschen het gebladerte der hagen of in het hooge gras verscholen houden, om bij den 
nacht op de gevleugelde huisdieren jagt te maken. Felis minuta komt op alle drie de bovenge- 
noemde groote Sunda-eilanden voor (1'^). Felis planiceps bewoont daarentegen alleen Sumatra en 
Borneo, en eene derde kleine nieuwe soort, Felis megalotis, vonden wij alleen op Timor (^^). 
8 
