18 
oostkusten van Sumatra naar de noordelijke havens van Java, door de Maleijers te koop overgebragt. 
Ofsehoon deze aap op de beide genoemde eilanden niet zeer zeldzaam is, gebeurt het toch dikwerf, dat 
men hem lang vruchteloos tracht op te sporen, dewijl hij zich het liefst op zulke plaatsen der voor- 
bosschen of in de nabijheid van woudvelden ophoudt, die met ondoordringbaar gewas begroeid zijn, 
alwaar hij in de lage struiken op den bodem, bij gevaar eenen veiligen schuilhoek vindt en zich aan den 
zoekenden blik zijner bejagers gemakkelijk onttrekken kan. Op Sumatra maken zich de inboorlingen 
den Baroe, gelijk de I. nemestrinus door de Maleijers op de westkust van dat eiland genoemd wordt, 
dikwerf ten nutte tot het beklauteren der kokospalmen en het afwerpen der noten: eenen arbeid, waartoe 
hij zich voortreffelijk laat afrigten en waarin hij weldra zijne leermeesters door vaardigheid verre over- 
treft. — Omtrent den levensaard van Cynocephalus niger, die alleen het eiland Celebes toebehoort, is 
mij niets bekend geworden. 
Stenops tardigradus bewoont, benevens Bengalen, Siam en andere oorden van het vaste land, de 
eilanden Java, Sumatra en Borneo. Op het laatste eiland echter schijnt hij gemeener te zijn, dan op 
de twee eersten. Men vindt dit dier meestal in groote bosschen, allermeest in het gebergte, waar het 
gedurende den dag in holen en spleten van hooge hoornen ligt te slapen. Zoodra echter valt niet de 
avondschemering, of hij ontwaakt en doorkruipt alsdan, den ganschen nacht door, langzaam en stil, 
de takken der hoornen, ter opsporing der jonge bladen en vruchten, die hem ter voeding verstrekken. 
Zijn geheimzinnig bestaan en vreemdsoortig en zonderling voorkomen, hebben in de verbeeldingskracht 
der inlanders allerlei avontuurlijke en achterdochtige gevoelens opgewekt en aan dit dier onderscheidene 
wonderbaarlijke eigenschappen doen toekennen, waardoor het bij oud en jong, in zeer groot wantrou- 
wen gekomen is. Wanneer men hem bij dag uit zijne te zamen gerolde, slapende ligging doet ont- 
waken en aan een sterk licht blootstelt, dan beginnen zijne oogen te tranen, de oogleden krampachtig 
te bewegen en de oogappel met blijkbaar pijnlijk gevoel zamen te trekken; des nachts echter verwijdt 
zich de pupil in die mate, dat genoegzaam niets van de iris meer zigtbaar is, en zich nu en dan een 
vonkelende lichtstraal plotseling uit dezelve vertoont. Het rondsluipen bij nacht van een dier heeft 
voor den mensch, bij het besef zijner aangeborene hulpeloosheid in de duisternis, altijd iets onaan- 
genaams, en deze onrustwekkende gewaarwording neemt des te meer toe, hoe minder de mensch 
verlicht en met de drijfveren der natuur bekend is, en hoe hooger het dier, dat in plaats van de helder- 
heid des dags de duisternis van den nacht tot zijnen eigenlijken levenswandel behoeft, op den trap 
staat der bewerktuigde wezens. Daarom spelen onder dezulke, zoogdieren en vogels, hoe klein, 
onbeduidend en magteloos zij dikwerf ook zijn mogen, in de bijgeloovige meening der volken eene veel 
gewigtiger rol, dan de amphibiën en andere, nog lager staande dieren, van welke gemeenlijk slechts 
zoodanigen onder verdenking vallen, die door bijzondere grootte en ligchaamskracht uitsteken, of van 
welker gevaarlijkheid eene dikwerf naauwelijks in het oog vallende verwonding, door de verderfelijkste 
en allerschrikbarendste gevolgen getuigenis geeft. Daar behalve de insekten-etende Chiroptera, bij 
welke het zintuig des gevoels de overhand heeft, nagenoeg alle nacht-zoogdieren en vogels met opmer- 
kelijk groote oogen begiftigd zijn, zoo is het voornamelijk dit gedeelte van hun uitwendig aanzien, 
hetwelk op de tot bijgeloof overhellende inbeeldingskracht der menschen zulk een diepen indiuk 
maakt. Hoe grooter, in verhouding tot het ligchaam, de oogen van een nachtdier zijn, des te meer 
