16 
uitmuntend te stade komen. De Bejadjoe- en andere Daijakker-stammen zijn verlekkerd op zijn vleescli^ 
en zetten hem dienvolgens gretig na. — De twee door ons op dit eiland nieuw ontdekte apen: Semnopi- 
thecus rubicundus en Semn. frontatus (*), houden zich daarentegen steeds in de hoogere bergachtige 
streken op. Men vindt hen het menigvuldigst aan den voet der bergen en in zulke wild begroeide 
oorden, waar vlakke dalen en zacht opgaande heuvelen elkander afwisselen; eenmaal echter heb ik 
de eerstgenoemde soort aan eene steile helling op eene hoogte van omtrent duizend ellen boven de 
zee ontmoet. Semnopithecus chrysomelas (f), welke soort tot nu, alleen ter westkuste van Borneo 
werd waargenomen, stemt in woonplaats en levenswijze vermoedelijk overeen met Semnopithecus mau~ 
rus, dien men op Java zoowel in de lage streken, als in het gebergte aantreft; hij geeft echter aan 
de vlakten de voorkeur, voornamelijk, wanneer die rijk aan water en van vele woeste afgronden 
doorsneden zijn, De door Dr. Horsfield in zijne Zoological Researches bekend gemaakte Semn. 
pyrrhus, uit het oostelijke gedeelte van Java, gelijkt, naar de afbeelding te oordeelen, in ligchaams- 
gestalte en ook wat den groei van het haar betreft, zoodanig op Semn. maurus, dat ik hem als eene 
onzekere soort in mijne Tabel heb opgenomen, komende het mij geenszins onwaarschijnlijk voor, dat 
hij niets anders is, dan eene geelroode variëteit van Semn. maurus, of missehien een nog onvolwassen 
individu van dezen , in een nog jeugdig, lichtkleurig gewaad. Volgens den Heer Temminck zoude 
dit ook het geval kunnen zijn met den zoogenaamden Semn. auratus, welk eenig exemplaar hem 
van Samarang werd foegezonden en zich thans te Parijs bevindt. Deze naam is daarom van onze 
Tabel geheel weggelaten. — Semn. cristatus, die in menig opzigt, zoowel in ligchaamsvorm als ook in 
levenswijze met maurus overeenstemt, is over Sumatra en Borneo verspreid, waar hij voornamelijk de 
effene vochtige wouden bewoont. Zeldzaam slechts ontmoet men hem, in eenigzins hoogere heuvel- 
achtige landstreken en aan den voet van bergen. Meesterlijk verstaat hij de kunst om, wanneer hem 
gevaar dreigt, zich in de hooge kroonen der hoornen te versteken; is de gelegenheid daartoe echter niet 
gunstig, dan snelt hij in overijling door de toppen voort, zonder de doornige rottingen te mijden, noch 
schi'oom te toonen voor de lange scherpe stekels van den nibongpalm (Oncosperma filamentosa), 
welke in de lage en zoo rijkelijk van zoet water voorziene kust-bosschen der beide eilanden, in groote 
menigte groeit. — Semnopithecus melalophus en Semnopithecus flavimanus, beiden uitsluitend aan 
Sumatra eigen zijnde, vindt men het menigvuldigst in groote bergwouden, waar inzonderheid de eerst- 
genoemde soort, niet zelden tot op duizend en meer ellen hoogte rondtrekt; des niet te min vertoonen 
zij zich ook vaak in de vlakten en menigmaal zelfs, óf een alleen, óf ook wel in kleine troepen, tot digt 
bij den oever der zee. — Even gelijk, ten slotte, de Semnopithecus mitratus, door zijne gansche ge- 
stalte, de beide voorgaande soorten nabij staat, toont hij ook groote overeenkomst met haar in manieren 
en in de keuze zijns verblijfs, zoodat hij als haar ware plaatsver^Éhger op Java, welk eiland alleen hem 
herbergt, kan beschouwd worden. 
Met de schoone, slank gebouwde Semnopitheci hebben de Colobi, gelijk bekend is, zoowel wat hun 
geheel uitwendig aanzien, als wat hun tandenstelsel betreft, eene opmerkelijke overeenkomst; en zelfs 
(^) Zie J. van der Hoeven en W. H. de Vriese, Tijdschr. voor Nat. Gesch. en Phys. Dl. V. hl. 136 en 137. 
(t) Ibid. bl. 138. 
