6 
Abel Clarke beschrevene dier betreft: deze stemt, even als die van het oude wijfje en het jong in Londen, 
en het andere jonge voorwerp, dat wij op Sumatra hebben gezien, volmaakt met die van den Orang-oetan 
van Borneo overeen. De afwijking, welke het voorwerp van Parijs, dat zoo als men zegt, insgelijks van 
Sumatra afkomstig is, vertoont, moet dus te meer ais individueel worden beschouwd, daar ook bij den 
Orang-oetan van Borneo in dit opzigt groote verscheidenheden worden waargenomen, en wel voorna- 
melijk bij de wijfjes, die meestal iets donkerder zijn dan de mannetjes, ja er somtijds geheel donker of 
bijkans zwart-bruin uitzien. — De voornaamste bouwstofïèn ter beslissing van ons vraagpunt zouden dus 
de twee Orang-oetan-schedels van Djambie op Sumatra, thans in het Rijks-Museum alhier geplaatst, 
opleveren. Alvorens tot de nadere besehouwing dezer twee schedels over te gaan, moeten wij aan- 
merken, dat wij het voorregt hebben gehad, omstreeks 30 schedels van den Orang-oetan van Borneo 
te kunnen onderzoeken, van welke meer dan de helft aan oude individuen toebehoorden. De vergelij- 
king dezer schedels onderling heeft ons getoond, dat er zelden twee te vinden zijn, welke in verhouding 
der deelen, in gedaante der neusbeenderen, in grootte der oogholten enzv., volmaakt met elkander 
overeenstemmen. Ditzelfde laat zich, naar het schijnt, ook op den Orang-oetan van Sumatra toepassen, 
en wij zijn zelfs geneigd, deze stelling als zeker aan te nemen, daar onze twee schedels van dit eiland 
zoo aanmerkelijk met elkander verschillen, dat men, zonder de individuele afwijkingen te kennen, welke 
men daaromtrent heeft waargenomen, al ligt in verzoeking zoude geraken, deze twee schedels, als aan 
twee verschillende soorten van Orang-oetans toebehoorende, te beschouwen. Het onderzoek van zulk 
een aanzienlijk getal koppen geeft ons dus het middel aan de hand, om te bepalen, welke verscheiden- 
heden slechts als individueel zijn aan te merken j en, door dit onderzoek toegelicht, zien wij ons genood- 
zaakt aan te nemen, dat de bedoelde twee schedels te zamen, zoowel als met de schedels van Borneo, 
in de hoofdzaak overeenstemmen; dat echter die van Sumatra door hun lijnvormig neusbeen en de 
mindere ontwikkeling hunner kammen (Cristae) van dezelve afwijken. Omtrent dit laatste kenmerk 
laat zich intusschen nog bijbrengen, dat ook bij sommige schedels van Borneo de crista veel minder 
ontwikkeld is, dan bij andere individuen van dezelfde grootte. Op onzen oudsten schedel van Sumatra, 
welke den ouden van het Parijsche Museum in grootte evenaart, staan de cristae van beide kanten, 
ofschoon sterk ontwikkeld, bijkans nog 2 Ned. duim. verre van elkander. Ten opzigte der neusbeenderen 
verdient het opmerking dat, ofschoon bij den Orang-oetan van Borneo in het oneindige verschillende, 
dezelve bij beide schedels van Sumatra echter weder van dezen afwijken door hunne lange en smalle 
gedaante; vormende zij namelijk eene streep van omstreeks 4 Ned. duim. lengte en van slechts 0,002 
breedte, op welke alle spoor van naad is verdwenen. 
Wij zien dus uit het voorgaande, dat, naar de tegenwoordige geringe hulpmiddelen te oordeelen, het 
onderscheid tusschen den Orang-oetan van Sumatra en van Borneo, daarin bestaat, dat bij den eersten 
het oude mannetje geene wangkwabben heeft; dat de cristae temporales zich niet tot eenen uitstekenden, 
snijdenden kam vereenigen, en dat de neusbeenderen de gedaante eener lange, smalle streep hebben. — 
Wij vragen nu, of deze kenmerken, wier standvastigheid tot heden niet eens genoegzaam bewezen is 
en welke wij, slechts met geringe wijzigingen, zoo als men later zal zien, ook bij het reeds aangevoerde, 
tamelijk oude individu zonder kwabben, van Borneo, wedervinden, toereikende mogen geacht worden 
om den Orang-oetan van Sumatra als eene soorts-verscheidenheid van dien van Borneo aan te nemen. 
