J 
Thans hebben wij te onderzoeken, in hoe verre de meening, dat er meer dan eene soort van Orang- 
oetan op Borneo zoude voorkomen, met de waarheid overeenstemt. J. Müller (*) heeft trachten te 
bewijzen, dat er drie soorten van Orang-oetans bestaan. De hulpmiddelen, waarop zijne onderzoekingen 
steunen, zijn het pleister-afgietsel van den Pongo-schedel in het Museum van Parijs, dat van Camper, 
en dat van den Hoogleeraar Hendriks. Diezelfde afgietsels liggen thans voor ons, en zijn in verscheidene 
andere Musea aanwezig. Wij moeten bekennen, dat ons uit de naauwkeurigste vergelijking dezer pleister- 
koppen met de overige schedels, welke wij bezitten, ten duidelijkste gebleken is, dat al de door genoemden 
schrijver opgegevene kenmerken zijner drie soorten van Orang-oetans, als individueel moeten beschouwd 
worden, zoo als wij zulks later, door eene nadere opgaaf der individuele verschillen, aan de schedels 
dezer dieren door ons opgemerkt, zullen aantoonen. Wij durven het er gerustelijk voor houden, dat 
deze beroemde ontleedkundige, indien hij een grooter getal schedels ter zijner beschikking hadde gehad, 
voorzeker dienaangaande eene andere meening zoude hebben uitgebragt. Hoe ontoereikende bloote 
ontleedkundige hulpmiddelen zijn, om over zoölogische vraagpunten te beslissen, wordt toevallig ten 
opzigte der onderhavige vraag, door eene aanmerking van den Heer Wiegmann bewezen. Deze 
geleerde, met de gevoelens van den Heer J. Müller instemmende, zegt (-f): dat twee aan het Museum 
te Herlijn gezondene schedels van oude Orang-oetans slechts dienen, om de zaak nog moeijelijker te 
maken: eene aanmerking, welke in het algemeen, op alle dergelijke onderzoekingen kan worden toe- 
gepast. — Verders heeft O wen (§) de meening geopperd en onlangs herhaald, dat er op Borneo eene 
tweede soort van Orang-oetan bestaat, welke hij Simia morio noemt, en die voornamelijk door kleine 
kiezen, veel kleinere hoek- en grootere snijtanden van den eigenlijken Orang-oetan zoude afwijken. 
Deze schrijver heeft zijn onderzoek gedaan op eenen schedel van middelbaren leeftijd, welke echter alle 
blijvende tanden reeds bezat; en die kenmerken zijn derhalve als absoluut opgegeven. Onder de sche- 
dels, welke wij den Heer Owen gedurende zijn verblijf te Leiden hebben getoond, was er een, welken 
die verdienstelijke ontleedkundige, als tot zijne S. morio behoorende, aanduidde. Wij kunnen met 
zekerheid opgeven, dat de bedoelde schedel die is van een tamelijk oud wijfje. Wat nu de kenmerken 
ten opzigte der kleinere kiezen betreft, zoo moeten wij betuigen, zulk een onderscheid niette hebben 
kunnen vinden; maar wij doen opmerken, dat in het algemeen deze deelen, wanneer zij nog niet 
geleden hebben, veel grooter schijnen dan bij de zeer ouden, waar dikwerf de geheele kroon der kiezen 
is afgeslepen. De boven middel-snijtanden zijn in der daad veel grooter en de hoektanden kleiner, dan 
zulks gewoonlijk bij de oude schedels het geval is; maar deze kenmerken laten zich meer bepaaldelijk 
op de schedels der wijfjes toepassen, en wij zouden hen zelfs als onderscheidingsteeken voor dit geslacht 
aanvoeren, bijaldien wij niet ook hieromtrent uitzonderingen hadden aangetroffen, en sommige wijfjes 
van grootere hoektanden waren voorzien dan gewoonlijk, terwijl bij anderen de snijtanden in grootte 
volmaakt met die der mannetjes overeenstemden. — De overige door den Heer Owen aangevoerde ken- 
merken moeten evenzeer, gelijk later blijken zal, als individueel worden beschouwd. — Men zoude nu 
nog kunnen aanmerken, dat het individu zonder kwabben van Borneo, welks schedel, met betrekking 
(^) Archiv für Anatomie etc. 1836, p. 46; zie ook Schwartze, Desc. OsteoL capitis Simiae etc. 1839. 
(f) Archiv für Naturgeschichte, 1837, Jahresbericht p. 149, noot. 
(§) Proceedings of the Zool. Soc. 1836. p. 91. 
