9 
Bij vier oude wijfjes van Borneo zijn de maten dezer deelen als volgt: 
Lengte-as. 
Breedte-as. 
1. 
0,045. 
0,038. 
2. 
0,042. 
0,035. 
3. 
0,040. 
0,034. 
4. 
0,036. 
0,032. 
En bij de twee schedels van Sumatra : 
Lengte-as. 
Breedte-as. 
1. 
0,041. 
0,035. 
2. 
0,035. 
0,034. 
De meerdere of mindere uitholing der ruimte, tusselien de glabella en den bovensten rand der neus- 
holte gelegen, moet, volgens de waarnemingen op een groot getal individuen, als toevallig worden 
beschouwd j ook wordt de gedaante daarvan gewijzigd door den meer of minder smallen, of meer of 
minder opgezwollen bovensten rand der oogholten j vooral daar deze randen, van weêrszijden boven 
tussehen de oogholten tegen elkander stootende, meestal eenen meer of minder uitstekenden knobbel 
vormen. — De ruimte tussehen de oogholten is insgelijks zeer veranderlijk, en ook dat onderscheid 
moet niet, als door leeftijd en geslacht bepaald, maar als individueel beschouwd worden. De breedte 
dier ruimte bij onze oude mannelijke koppen, verschilt van 0,011 tot 0,015. — De breedte van den 
jukboog, in het midden gemeten, beslaat somtijds 0,013, somtijds ruim 0,020. — De individuele 
afwijkingen, welke men ten aanzien der breedte des schedels, gemeten van den eenen jukboog tot den 
anderen, opmerkt, zijn insgelijks zeer aanmerkelijk, en verschillen, bij schedels van gelijke grootte, 
van 0,15 tot 0,175. De gedaante van het bovenste gedeelte des schedels, van het achterhoofd, van 
de glabella enzv., ondergaat, naar de meerdere of mindere ontwikkeling der crista, vele wijzigingen, 
bij welke wij, als kenmerken zijnde van zeer ondergeschikten rang, niet langer verwijlen, maar alleen 
aanmerken, dat de koppen, welke eene zeer hooge crista coronalis hebben, daarom niet altijd juist van 
individu’s zijn, welke eenen zeer hoogen ouderdom hebben bereikt. — Men heeft ook de gedaante der 
naden, vooral die van den middelnaad der tusschenkaaksbeenderen, der neusbeenderen enzv. als onder- 
scheidend kenmerk aangevoerd; maar dit kenmerk, en zelfs hunne aan- of afwezigheid moet, zoo als 
uit onze schedels blijkt, geheel als toevallig worden beschouwd. — Het grootste verschil eindelijk, het- 
welk de schedels der Orang-oetans onderling aanbieden, bestaat in de neusbeenderen. De middelnaad, 
welke deze beenderen verbindt, hoewel meestal geheel vergroeid, is bij jonge individuen duidelijker 
dan bij oudere aanwezig, ofschoon ook een geheel oude kop van onze verzameling dien naad duidelijk 
vertoont. De vorm, welken deze beenderen bij verschillende individu’s aannemen, is in der daad aan 
groote afwijkingen onderworpen. Gemeenlijk vertoonen zij zich in de gedaante eener lange streep, 
welke naar de neusholte toe, allengskens breeder wordende, als ware het in eenen driehoek uitloopt. 
Maar somtijds is deze streep zeer smal, somtijds breed, en dan weder verdwijnt het been in het midden 
geheel en al en laat slechts eenen naad over. Bij een zeer jong voorwerp is zelfs het neusbeen van 
buiten in het geheel niet te zien. Bij sommigen loopen de neusbeenderen bijna tot aan de glabella door; 
Mammalia. 3 
