12 
dien van Boekoe. Dij de Maleijers op de westkust van Sumatra, voornamelijk benoorden de linie, is 
dit dier liet meest bekend onder den naara van Mawej ; maar in sommige zuidelijke streken van dit 
eiland, zoo als onder anderen bij Indrapoera en Benkoelen, sehijnt het door de inboorlingen ook wel 
met den naam van Orang-panda en Orang-pandak (eigenlijk Orang-pendekh, dwerg) te worden 
aangeduid. 
De Orang-oetan is van al de in Indië voorkomende apen het minst talrijk aan individuen. Hij is noch 
op Borneo, noch ergens op Sumatra gemeen, maar behoort integendeel, zelfs in die streken, waar hij 
het menigvuldigst gevonden wordt, tot de zeldzaamste dieren van het land. Zijne verspreiding over 
deze beide eilanden regelt zich naar de physische gesteldheid van den grond en ook naar de mindere 
of meerdere bevolking van denzelven. In beide landen vindt men hem uitsluitend in lage vlakke streken, 
nooit in het gebergte. Hij bewoont de groote moerassige bosschen, van het zeestrand af, tot ver in het 
binnenland toe, zoo lang namelijk hetzelve vlak en een wild karakter behouden blijft. Daar, w^aar 
deze wouden het minst van menschen bezocht worden en zieh door hoog en digt geboomte, en dien- 
volgens door somberheid kenmerken, is het hem het liefst. Op Sumatra, waar slechts het oostelijke 
gedeelte van het land eene ver uitgestrekte, effene en zeer boschrijke gesteldheid heeft, vindt men den 
Orang-oetan ook alleen langs deze zijde en meer bepaaldelijk in de noordelijke helft der oostkust, voor- 
namelijk in de rijken van Siak en Atjien. Slechts toevallig schijnt nu en dan een enkel voorwerp op 
wilde en schaars bewoonde plaatsen, door de groote valleijen van het gebergte heen, tot aan de westelijke 
stranden van dit eiland af te dwalen. Zoo verhalen de inlanders van Indrapoera, dat voor langen tijd, 
in het vlakke bosch, digt bij den zeeoever, aldaar zich eenmaal een klein wild mensch had vertoond, 
hetwelk echter sprakeloos en geheel met haren bedekt was; en een ander soortgelijk wezen, welks grootte 
die van een gewoon mensch zoude hebben overtroffen, is, volgens het zeggen van eenige inboorlingen 
van Padang, nu nagenoeg twaalf jaren geleden, in de omstreek van Tromo, benoorden Tapanoeli, 
gedood geworden. Naar alle waarschijnlijkheid was dit hetzelfde dier, van hetwelk Abel, in het 
vijftiende Deel der Asiatic Researches, eene beschrijving benevens eenige afbeeldingen van enkele 
van deszelfs deelen geleverd heeft. - De Maleijers op de westkust van Sumatra, voornamelijk die, 
welke bezuiden de evennachtslijn wonen, hebben daarom dan ook bijna doorgaans een zeer verward 
begrip van den Orang-oetan. De vertellingen, van denzelven bij hen in omloop, zijn met allerlei fabelen 
doorweven, waarbij inzonderheid de gedaante van het dier als zeer buitengewoon, en zijne krachten 
met groote overdrijving worden afgeschetst. Aan vele van deze strand- en bergbewoners is de naam 
Mawej geheel vreemd, terwijl met dien van Orang-panda eene menigte wonderbare denkbeelden van 
halfmensch en diergelijke dwaasheden meer, verknocht zijn. 
Meer algemeen en beter is daarentegen de Orang-oetan bekend bij de bewoners van Borneo, waar hij, 
over den geheelen uitgestrekten omvang van dit eiland, met uitzondering alleen der bergachtige streken 
en van die vlakke oorden, welker bevolking talrijk is, schijnt verspreid te zijn. Uit dien hoofde zoekt 
men hem te vergeefs in de nabijheid van Banjermassing, en noordwaarts van daar, langs de Doeson- 
rivier, komt hij thans slechts nu en dan, in sommige tijden van het jaar, op eenzame plaatsen voor. Minder 
zeldzaam is hij eenige dagreizens verder westwaarts, met name in den omtrek der Soengej-Kahajan, 
