15 
eenen grooten boom door, waarschijnlijk dewijl het hem aldaar te winderig en te koud is. Zoodra de 
nacht begint te naderen, daalt hij van de hoogte af en zoekt zich in het lagere en sombere gedeelte 
een geschikt nachtleger op: hetzij in den digtgebladerden top van eenen kleinen boom, waartoe hij 
aan de nibongpalmen, pandani en dergelijke planten de voorkeur geeftj hetzij hij zich eenen grooten 
varen- of orchideën-struik uitkiest, die als parasiet op den dikken stam van eenen dier reusachtige hoo- 
rnen groeit, welke aan de oorspronkelijke bosschen van Borneo een zoo trotsch en indrukmakend aanzien 
geven. Dan, waar ook de Orang-oetan zijn nachtverblijf houden moge, altijd maakt hij zich tot dat 
einde eene soort van nest gereed. Kleine takken en bladeren worden rondom het uitgekozen plekje 
bijeengetrokken, kruiselings over elkander gebogen en, tot meerdere zachtheid, vaak nog een aantal 
van elders aangehaalde groote, weeke bladeren van varen, orchideën. Pandanus fascicularis, Nipa 
fruticans enzv., daarover heen gelegd. Tegen over het gehucht Tandjong-dwaja, hetwelk tien tot 
twaalf dagreizens binnen ’s lands, aan den linker oever der Doeson-rivier gelegen is, zag ik, op 
eenen togt met sommige der aldaar woonachtige Dajakkers, een goed eind weegs binnen het bosch, 
verscheidene soortgelijke rustplaatsen, waarvan ettelijke nog vrij versch waren. Zij stonden alle 
tusschen de 10 tot 25 voeten boven den grond, en hadden eene ronde gedaante van twee tot drie 
voeten middellijns. Sommigen waren met dwars over elkander gelegde pandanus-bladeren vele duimen 
hoog opgestapeld j anderen kenmerkten zich alleen door geknakte takjes, welke, zich in een gemeen- 
schappelijk middelpunt vereenigende, een regelmatig vlak vormden. Volgens de verzekering van vele 
Dajakkers verlaat de Orang-oetan zijne nacht-rustplaats zelden vroeger, dan nadat de zon reeds tamelijk 
hoog boven de kim gerezen is, en de neveldampen, die zich gedurende den nacht boven het bosch 
hebben zamengetrokken, genoegzaam door hare warme stralen verdund of geheel verdwenen zijn. Naar 
hunne aanduiding van dien zonnestand, zoude dit dier zich gewoonlijk omstreeks negen ure des voor- 
middags naar de hoogte begeven, en somtijds reeds tegen vijf ure in den namiddag, doch ook wel eens 
eerst laat in den schemeravond, tot zijn nachtleger terugkeeren. Het is daarom, dat de Dajakkers meer 
in den morgenstond, dan wel in het midden van den dag uitgaan, om jagt op hem te maken. De Orang- 
oetan is op zijn nest niet sleehts het best te ontdekken, maar ook het gemakkelijkst te dooden, daar hij 
zich alsdan, gelijk gezegd is, meestal niet zeer hoog bevindt. Zoo lang het dag is, zit hij gewoonlijk wel 
regt op, doch zoo klein en laag ineen gedrongen, dat men hem, op het eerste gezigt, geenszins voor zulk 
een sterk dier zoude houden, als hij in der daad is. De Dajakkers schrijven hem daarom eene bijzondere 
listigheid toe, zeggende, dat dit dier de kunst verstaat van zich te kunnen verkleinen. Gedurende den 
naeht schijnt hij echter meest te liggen, en zulks voornamelijk op den rug, ofschoon hij zich ook somwijlen, 
bij afwisseling, op deze of gene zijde keert. Onder het liggen trekt hij insgelijks de aehterste ledematen 
steeds vast tegen het lijf aan, terwijl hij alsdan met zijne voorhanden, meestal met ééne derzelve, zijn 
hoofd ondersteunt; somwijlen ook slaat hij de armen wel eens voor op het lijf kruiselings over elkander. 
Bij eenigzins koel, winderig of regenachtig weder, bedekt hij des nachts zijn ligchaam gewoonlijk met 
een’ hoop pandanus-, nipa-, varen- en andere soortgelijke bladeren, als waarvan zijn bed is zamengesteld; 
vooral legt hij zieh dezelve gaarne in menigte op het hoofd. Deze eigenschap van zich het ligchaam met 
bladeren te bedekken, heeft waarschijnlijk aanleiding gegeven tot de verkeerde meening, die men soms 
in Indië hoort uiten, dat de Orang-oetan zich hutten op de boomen zoude bouwen: een sprookje, onder 
eene menigte van de zonderlingste fabelen te rangschikken, waarmede de natuurlijke geschiedenis van 
» 
