25 
zich, welke in een’ bamboezen koker [Telep) steken, dien zij óf op de zijde, óf van aehteren, met 
eenen haak in den lendegordel dragen. Het blaasroer (Siepet) dient daarenboven als piek, tot welk 
einde het van voren, op de zijde der opening, met eene laneetvormige spies, van omtrent een’ 
voet lengte, voorzien is. Het vergif, waarmede zij de punten der pijlen bestrijken, bestaat uit 
twee verschillende soorten, welke bij de Bejadjoe-Dajakkers bekend zijn onder de benamingen van 
Siren en Ipoe. De laatste soort houden zij voor minder sterk dan de eerste. Beiden worden 
op verschillende wijze toebereid. Het Siren wordt uit het sap van een’ zeer hoogen en zwaren boom 
verkregen, die, óf de beruehte Pohon Oepas (Antiaris toxicaria) zelf is, óf eene aan denzelven 
zeer naauw verwante soort. Het Ipoe daarentegen wordt uit den bast en de bladeren van eene 
groote slingerplant vervaardigd, die op de zuidkust van Borneo niet zeldzaam schijnt te wezen, terwijl de 
Siren-boom alleen in sommige afgelegene binnenlandsche streken zoude te vinden zijn. Of deze slinger- 
plant al dan niet soortelijk onderseheiden is van den, door Leschenault beschreven’ Strychnos tieute (*), 
kunnen wij niet beslissen. Het daaruit bereide pijlgif wordt in het zuidelijke gedeelte van Borneo 
door de inboorlingen het meest gebruikt, zoowel tot de jagt als tot den oorlog. De Banjerezen noemen 
deze gifsoort meer bepaaldelijk Ratoes, ofschoon zij onder dezen naam ook dikwerf plantengif in het 
algemeen verstaan. — Naarmate het bereide gif sterk is, en een Orang-oetan op deze of gene plaats zijns 
ligchaams min of meer diep met de pijlen gewond wordt, bieden zijne krachten korteren of langeren 
tijd aan de werking van het gif tegenstand, waarbij het natuurlijk zeer op den ouderdom van het dier, 
op zijn gestel, geslacht enzv. aankomt. Bijaldien de pijlen gelukkig en met genoegzame kracht getroffen 
hehhen, zóó, dat zij eenigzins diep in het vleesch zijn doorgedrongen, zoude een groote Orang-oetan, 
soms binnen een half uur, door de hevigste stuiptrekkingen overvallen worden en, wanneer hij zich 
niet tusschen eene vork van zware takken legt, uit de hoogte nederstorten. Dan, het gebeurt ook 
somwijlen, dat een, zelfs met vele pijlen geraakt dier, nog een’ geheelen dag door de boomen blijft 
klauteren, alvorens de kramppijnen zich met genoegzame hevigheid verheffen om hetzelve eenen lang- 
zameren dood te berokkenen. 
Zoodra gevoelt zich een Orang-oetan, hetzij door een’ pijl, door hagel of door eenen kogel niet 
gewond, of dadelijk — bijaldien de levensverrigtingen niet te zwaar zijn gestoord geworden — neemt 
het dier zijne toevlugt naar het hoogste punt van den boom, waar het zich op bevindt, of bijaldien die 
niet bijzonder hoog is en er een grootere in de nabijheid staat, tracht het diens top zoo spoedig mogelijk 
te bereiken. Onder het klimmen laat het nu en dan zijn zonderling geschreeuw hooren, hetwelk aan- 
vankelijk uit eenige fijne en hooge toonen bestaat, maar vervolgens in een diep en zwaar gebrul, niet 
ongelijk aan dat van een’ panter, eindigt. Bij den aanhef, wanneer het dier de helle, genoegzaam 
smakkende toonen voorthrengt, steekt het zijne beide lippen in eene trechtervormige gedaante, sterk 
vooruit j maar bij het daarop volgende doffe gebrom, doet het den mond wijd open, waarbij alsdan 
tevens de groote vliezige keelzak opgeblazen wordt. Nooit echter grijnst de Orang-oetan den mensch 
aan, die hem vervolgt, of toont hem, met geopenden muil, het kraehtig gebit, gelijk de oude Cynoce- 
phali, Innui en sommige Cercopitheei bij dergelijke gelegenheden gewoon zijn, waarschijnlijk met het 
(^) Amiales du Museum cl’hist. nat. Tom. XVI. p. 479, PI. 23. 
Mahimama. 
■7 
