33 
verlengselen uitstrekten ("^): zoodat deze luchtzak zich in al de tusschenruimten , tüsschen de hier aanwezige spieren j 
door vele verlengselen had uitgebreid (-[■). 
De geheele zak met alle zijne verlengselen ol aanhangselen, van alle omliggende spieren , met welke dezelve door 
zeer los celwijsweefsel was vastgehecht, afgescheiden zijnde, bleek het, dat hij met twee buizen ($), loopende tüsschen 
het tongbeen en het schildvormig kraakbeen, met de holligheid van het strottenhoofd gemeenschap had. Deze beide 
buizen waren dikker van weefsel dan de zak zelf, welke een Zeer dun en bijna doorschijnend vliezig weefsel vertoonde 
en aan de buitenste oppervlakte in los celwijsweefsel overging , waardoor dezelve met alle de omliggende deelen vereenigd 
werd, terwijl deszelfs binnenste oppervlakte zeer glad en glibberig was. Langs de buitenste oppervlakte breidden zich 
in haren geheelen omvang, alsmede langs al de aanhangselen, zeer vele dunne takken van de nervi laryngei superiores 
uit , wier stammen eene veel grootere dikte hadden , dan bij den mensch ; ook scheen de zak zelf vele vasa capillaria 
te hebben , doch groote bloedvaten werden langs denzelven niet gezien. 
Ten einde zich een beter denkbeeld van dezen geheelen zak te kunnen maken , heb ik dien , middelmatig opgevuld 
zijnde, van de voor- (^) en de twee zijden (^), ter halver grootte, in alle afmetingen afgeteekend. 
Bij Simia troglodytes, Linn. {Singe chimpansé), was de basis van het tongbeen aan de achterzijde meer dan 
gewoonlijk uitgehooid; aan hetzelve bevonden zich geene musculi costo-hyoidei. De ventriculi laryngis hadden vrij 
groote openingen en breidden zich bovenwaarts uit, tüsschen het cartilago thyreoidea en het os hyoides, zoodat dezelve, 
opgevuld zijnde, vrij aanmerkelijk uitpuilden. De linker strekte zich uit tot in de basis van het os hyoides, en vormde 
tüsschen hetzelve en het cai’tilago thyreoidea eenen sterk uitpuilenden ronden zak, met welken zak de regter ventriculus 
geene gemeenschap had. Waarschijnlijk ontwikkelen zich deze zakken bij verderen leeftijd , doch zullen Zij zich waar- 
schijnlijk in drie afdeelingen vertoonen , dewijl in het voorwerp door Traill onderzocht , dezelve zich in vliezige buizen 
uitbreiden. Tyson schijnt hen niet waargenomen te hebben. 
Bij een mannelijk voorwerp van Hylobates syndactylus van Sumatra , vond ik eenen kogelvormigen luchtzak (-]-]-) , 
wiens diameter ongeveer 0,105 was. Bij het wijfje is deze luchtzak insgelijks kogelvormig. In het strottenhoofd was de 
rima interna glottidis zeer naauw, wegens de dikke en gespannen ligamenta glottidis. Boven deze banden waren lang- 
werpige, doch ondiepe ventriculi laryngis ($$), en onmiddellijk boven dezen, doch door eenen rand van dezelve 
afgescheiden , de ovale openingen van den luchtzak , welke , in vergelijking van de grootte der luchtpijp , veel 
meer openstonden dan bij den Orang-oetan ; tüsschen deze openingen bevond zich het onderste gedeelte van de epiglottis , 
eenigzins met eene ronde verhevenheid in de rima glottidis interna uitpuilende. De beide openingen vormden geene 
afzonderhjke buizen , dewijl de zak slechts eenen hals had , welke zich onmiddellijk met beide de openingen vereenigde. 
Deze hals was in deszelfe omtrek sterk vereenigd met den onderrand der basis en der cornua van het tongbeen, met de 
bovenste uitsteekselen en den geheelen bovenrand van het cartilago thyreoidea , en ging vervolgens onmiddellijk in den 
wijden luchtzak over. 
Bij het mannetje van Hylobates agilis, Fr. Cuvier, vindt men geen’ luchtzak. 
Veigelijkt men de beschrijving van den luchtzak van Simia satyrus, Linn. met die, door P. Camper uit onder- (*) (**) 
(*) Plaat 4. fig. 2. n. Plaat 5. %. 1, m, 
(-(-) Nadat de geheele luchtzak met de aspera arteria uit het ligchaam genomen was en de heklemming tüsschen de spieren op 
hield, veranderde deze rigting der aanhangselen eenigzins bij het weder opblazen van den zak, zonder in de vorige gedaante geheel 
te kunnen worden terug gebragt. 
(5) Plaat 4. fig. 2. e. Plaat 5. fig. 1. e. 
(,<) Plaat 3. fig. 1. Plaat 4. fig. 1. 
(-)-) Plaat 4. fig. 2. Plaat 5. fig. 1. 
(**) Gelegenheid gehad hebbende, ook een jong voorwerp dezer soort, van het vrouwelijk geslacht, voornamelijk het zamensteT 
der spieren en der werktuigen tot vorming van het geluid, te ontleden, zijnde de buiksingewanden reeds te voren daaruit genomen 
geweest, heb ik het niet onvoegzaam geoordeeld, die deelen, in welke ik afwijkingen gevonden heb, ter vergelijking hier bij te 
voegen, zoo als ik zulks ook gedaan heb van Hylobates syndactylus en H. agilis. Behalve het werk van E. Tyson, the Anatomy 
of a Pygmy , bondon 1751. 4». vindt men eene volledige ontleedkundige beschrijving van Simia troglodytes, Linn. van D"'. Thomas 
Stewart Traill, Observations on the Anatomy of the Orang-outang, in de Memoirs of the Wernerian Natural Histor} Society. 
Vol. 3. Edimburgh 1821. 8“. pag. 1. 
(ft) Plaat 7. fig. 1. e. ƒ. 
(M) 7. fig. 3. ƒ.ƒ. 
Plaat 1. fig. ^.g.g. 
Mammalia. 
9 
