39 
De Hylobates syndactylus maakt, volgens ontvangene medecleeling van den Heer S. Müller, een zeer zwaar en 
doordringend geluid, hetwelk gemakkelijk op een half uur afstands gehoord wordt, en men eenigzins kan nabootsen 
met de klanken: goek — ^ goek — goek — goek — goekhahahahahaaaaa. De klanken goek worden met eene zware, 
holle, lang uitgehaalde stem geroepen; de drie eersten na langere of kortere tusschenpoozingen ; maar de vierde en 
vijfde volgen elkander eenigzins sneller op, terwijl eindelijk een helder, als ware het, lagchend geluid van hahahahahaiiaaa , 
met afnemende kracht volgt, en waarmede het eindigt. Gedurende dit geschreeuw zwelt de keelzak sterk, doch 
vermindert weder bij het zwijgen. 
Bij Hylobates agilis is de gedaante der kraakbeenderen volkomen gelijk aan de voorgaande , ofechoon dezelve veel 
kleiner zijn. De ventriculi laryngis hebben zeer weinig diepte ; de rima glottidis interna is door sterk gespannen banden 
zeer naauw ; bij dezen wordt geen luchtzak gevonden. 
Wanneer men het maaksel van nl deze deelen bij den Orang-oetan beschouwt, schijnt men eenigzins te kunnen 
nagaan , op welke wijze deze dieren hmi bijzonder eigen brommend geluid voortbrengen , w aarbij de keelzak op de zigt- 
baarste wijze wordt opgeblazen, nu eens sterker, dan weder minder, naarmate het gebrom sterker of zwakker is. 
Na het ophouden van dit brommend geluid valt de uitgezette zak geheel te zamen. Hiertoe zullen ook denkelijk het 
bijzonder maaksel van het zachte verhemelte , de sterk gespierde en dus zeer dikke tong , en de sluitspieren van 
den pharynx , welke bijzonder dik zijn , met de beschrevene deelen der luchtpijp te zamen werken. 
De geheele luchtzak is zekerlijk ten allen tijde door eene zekere hoeveelheid lucht uitgezet : want , ofschoon dit dier 
door uitputting van krachten gestorven was , en dus eenen zeer langzamen dood zal gehad hebben , was die zak in alle 
zijne deelen nog door lucht uitgezet. De vorming van het hun bijzonder eigen brommend geluid zal derhalve , volgens 
mijne gedachte , waarschijnlijk op de volgende wijze plaats hebben. 
Het geluid willende voortbrengen, zal het dier door eene diepe inademing eene zoo groot mogelijke hoeveelheid lucht 
in zijne longen opnemen , en bij de uitademing zijne neus- en mondholte , benevens zijn strottenhoofd en het hoofd van 
den slokdarm sluiten. De neusholte kan hij afsluiten door zijn lang zacht verhemelte ; niet alleen door de zware op- 
ligtende spieren van hetzelve in werking te brengen, maar mogelijk dient ook hiertoe deszelfs bijzonder maaksel, daar, 
ofschoon de zoogenaamde lel {iivula) bij hem ontbreekt, echter hare spier, de azygos uvulae, niet alleen aanwezig is, 
maar, als ware het, eene sterke wrong op de achterzijde van het zachte verhemelte maakt, welke spier derhalve in het 
opligten of verkorten en aansluiten tegen de achterste neusgaten {chodnae) veel zal kunnen medewerken C*") ; terwijl 
de zeer vleezige en dikke tong , achterwaarts gebragt wordende , den isthmus faucium geheel moet sluiten. Het kolom- 
vormig maaksel van de strotklep [epiglottis) met de spleetmakende kraakbeenderen [car't. arytenoideae) ^ beletten, dat 
de klep door de tong geheel wordt nedergedrukt , zoo als bij den mensch en bij andere dieren ; doch hare opening [glottis) 
schijnt, wanneer de tong achterwaarts en het tongbeen voorwaarts gebragt worden, eenigzins gesloten te zijn; terwijl 
door de zware dwarse spier der spleetmakende kraakbeenderen [musc. arytenoideus transversus) het overige gedeelte 
der glottis met de rimula glottidis genoegzaam gesloten kan worden , en de te zamentrekkende spieren van den pharynx 
[musc. constrictores pliaryngis) de geheele holligheid van het hoofd des slokdarms zullen sluiten, of ten minste zeer 
sterk vernaauwen. 
De lucht dei’halve , welke in de longen bevat is , door eene persende kracht van het middelrif [diaphragma) voort- 
gedi-even wordende, vindt tegenstand om door de glottis uit te gaan, en wordt alzoo geperst door de sleuven of 
openingen der beide strottenhoofdsbuizen en van den luchtzak, zoodat de lucht, binnen dezen zak verdikt en te 
zamengeperst , daarna allengskens , gedurende eene verwijdering der glottis , door hare eigene spieren , met behulp 
van de breede halsspieren [musc. latissimi colli ) , munnikkapsspieren [m. cuculares) en alle de overige spieren , 
tusschen welke de aanliangselen van den zak doordringen, wordt uitgedreven ; de tong, op dezen tijd beneden in den 
mond gedrukt wordende, wordt de lucht in de mondholte geperst, waardoor de kaken [buccae) zwellen, terwijl de 
lippen, zich nu snuitvormig openende, dezelve laten ontsnappen en de uitgezette zak te zamen valt. Op deze wijze 
wordt dus een brullend , dof geluid veroorzaakt , hetwelk zij , wegens de groote uitgestrektheid van den zak , lang 
kunnen doen voortduren. 
(*) Plaat 6. fig. l.è. Het zachte verhemelte midden doorgesneden zijnde, ziet men deze spier in de lengte doorgesneden bij c. c. 
Bij Hylobates syndactylus en Simia troglodytes vindt men eene vrij breede uvula, terwijl het zachte verhemelte aan de achterzijde 
geheel vlak is. 
