42 
in het midden van den buik en, aldaar wederom eene bogt makende, daalde hetzelve regtstandig in het bekken (-J-) 
en vormde den endeldarm, welke de lengte had van 0,315. Door deze groote uitgestrektheid van het dikke gedarmte 
werd natuurlijk ook een groot mesocolon gevonden. 
Het hoofd van den slokdarm had zeer zware te zamentrekkende spieren {m. constrictores pharyngis) , welke op 
dezelfde wijze als bij den mensch, aan de ki’aakbeenderen van het strottenhoofd en tongbeen vereenigd waren; doch, 
wat hare dikte betrof, dezelve vei’re overtroffen; vervolgens had de slokdarm eenen dikken spierrok en vertoonde 
langs de geheele biimenste oppervlakte vele langwerpige plooijen; deze oppervlakte was geheel door de cuticula 
bekleed, welke aan de cardia met eenen gegolfden rand eindigde. Het pars cardiaca der maag was zeer wijd en 
deszelfs blinde zak rond , even als bij den hond. Het pars pylorica was daarentegen zeer te zamengeti'okken , buis- 
vormig, ter lengte van 0,070, en met eenen scherpen hoek opklimmende (§), zoodat de groote of onderste boog der 
maag zeer groot, de kleine daarentegen hoekig was. De twaalfvingerige darm, welke met eenen scherpen hoek 
schuins van den pylorus nederdaalde, boog zich vervolgens achterwaarts wederom in eene schuinsche rigting om en, 
daarna zich dwars naai' den wortel van het darmscheil begevende , doorboorde hij hetzelve en ging in den nuchteren 
darm {Jejununï) over, hebbende in het midden een’ omtrek van 0,053. 
De dikte der rokken van het pars cardiaca der maag scheen weinig meer te zijn , dan bij een’ hond van de grootste soort ; 
doch in het pars pylorica had de spierrok de dikte van 0,008 (^) , terwijl de binnenste rok in dit gedeelte vele lang- 
werpige plooijen vertoonde (.].) ; nabij het pars pylorica was in den achtersten wand een klierachtig rond ligchaam , 
met lange en duidelijker vlokjes {villi) bezet , dan het overige gedeelte. De pylorus zelf vormde een’ dikken rand. 
Bij Hylobates syndactylus en agilis was de gedaante der maag gelijk de voorgaande ; men nam insgelijks hetzelfde 
onderscheid waar tusschen de dikte van den spierrok in het pars cardiaca en pylorica ; ook waren in dit gedeelte 
dezelfde plooijen. 
Het twaalfvingerige gedarmte van den Orang-oetan was bij deszelfs begin gedeeltelijk effen, gedeeltelijk vond 
men in hetzelve langwerpige plooitjes, vervolgens eenige bewijzen van dwarse plooijen {yalvulae conniventes) , terwijl 
hetzelve, ter plaatse van de aanhechting der alvleesch klier [pancreas), vrij breede rimpels vormde, welke door al de 
rokken gemaakt werden. De uiteinden van den ductus choledochus en pancreaticns maakten een tepelvormig vei'leng- 
sel ($5) ter lengte van 0,011 , op eenen afetand van 0,094 van den pylorus , en met twee afzonderlijke openingen der 
genoemde buizen voorzien. 
Het intestinum jejunum was onafgebroken bezet met dwarse plooijen [valvulae conniventes) , en had een’ omtrek 
van 0,055. In dit gedeelte schenen de darm-vlokjes (villi) wel het langste te zijn. Het intestinum ileum was 
daarentegen ter lengte van 0,260 van binnen geheel zonder dwarse plooijen, met korte vlokjes bezet, en had een’ 
omtrek van 0,087. Bij deszelfs uiteinde maakt hetzelve eene bijna geheel cirkelvormige bogt tusschen het buitenste 
bekleedsel en den spierrok van den blinden darm en vormt eene zeer sterke valvula coli. 
In het mesenterium was niets bijzonders waar te nemen; deszelfs klieren waren in eenen gezonden staat, en de loop 
der bloedvaten even als bij den mensch. 
Nadat al de ingewanden uit de buikholte waren genomen, bedroeg de lengte der dunne darmen van het uiteinde 
des twaalfvingerigen darms of doorgang door den wortel van het darmscheil, 3,515 tot aan den blinden darm; van 
het begin des blinden darms tot aan den aars , was de lengte der dikke darmen 2,030 ; zoodat de geheele lengte 
der darmen, van het begin des nuchteren darms tot aan den aars, 5,545 bedroeg. Langs de geheele lengte der dikke 
darmen tot aan den endeldarm waren drie stevige banden , waai’door overal in de buis zelve cellen gevormd werden. 
Bij de ingewanden van een’ anderen maimelijken Orang-oetan vond ik den omtrek der dikke darmen 0,205; dien 
van den blinden darm 0,220, en van den processus vermicularis 0,174 lang. Bij dezen was eene zonderlinge speling der 
(*) Plaat 7»« fig. l.k. 
(t) Kg. 1. l- 
{§) Kg. 2. h. 
(0 Kg. 2. d. e. 
(4-) Fig. 2. h. i. k. 
(**) Fig. 2. l. 
(-J-j-) Pig. 2. m. n. 
(§§) Hylobates syndactylus was de twaalfvingerige darm geheel zonder eenige plooitjes; de duclus choledochus, 
vereenigd met den ductus pancreaticus, liep ter lengte van 0,026 tusschen de rokken van den darm door en eindigde op de gewone 
wijze met ééne opening. 
