43 
natuur, waardoor de processus vermicularis niet in den blinden darm, maar in het intestinum ileum, even boven de 
valvula coli eindigde. Bij een ander , ook mannelijk voorwerp , was de omtrek van den blinden darm 0,423 , de 
processus vermicularis 0,168 , en de omtrek der dikke darmen 0,335. 
Bij de ingewanden van een volwassen wijlje, welke, even als de beide vorige, in het bosch was doodgeschoten, 
was de lengte der dunne darmen 4,370 , die der dikke darmen 2,090, dus te zamen 6,460. Het jejunum had een’ 
gemiddelden omtrek van 0,074; de dikke darmen, die van 0,210. De blinde darm had den omtrek van 0,203; 
de processus vermiculai’is was 0,205 lang. Het darmscheil was zeer vet, zoo als ook het netvlies, en langs de geheele 
lengte der dikke darmen waren overal aanhangselen , zeer sterk met vet opgevnld. 
Bij Hylobates leuciscus schijnt , volgens eene teekening, mij door den Heer S.Müller medegedeeld, het onderste gedeelte 
van de borstholte, door de onware ribben gevormd, minder breedte- te hebben, in vergelijking der grootte van het 
ligchaam , dan bij den Orang-oetan , ofschoon de buikliolte ook vrij groot is. 
De dikke darmen bedekken bijna al de dunne darmen, zoodat van deze alleen in de linker regio hypogastrica een 
klein gedeelte zigtbaar is. De blinde zak der dikke darmen ligt onmiddellijk tegen den rand van het schaambeen der 
regterzijde en heeft een vrij lang wormwijs aanhangsel ; van daar opklimmende langs de regterzijde tot aan de lever, 
bnigt het intestinum colon zich om en daalt, van beneden de onware ribben der regterzijde, schuins onder de maag 
door tot tegen het linker darmbeen ; in dit gedeelte schijnt hetzelve de grootste wijdte te hebben , zoodat door het 
opklimmende en nederdalende gedeelte bijna de geheele voorzijde der buikholte bedekt wordt. Aan het midden van 
het darmbeen gekomen zijnde, buigt hetzelve zich op nieuw achterwaarts om, maakt de S-vormige buiging achter de 
dunne darmen en gaat in den endeldarm over. In deze bogt is de darm zeer vernaauwd en bij dezelve houden 
langzamerhand al de cellen op , zoodat de regte darm , welke naar het uiteinde wederom eenigzins wijder wordt , eene 
gelijke oppervlakte vertoont. Langs de geheele lengte der dikke darmen , van den blinden zak tot aan de S-vormige 
bogt , loopen drie zwaï-e banden , welke vooral in het schuins nederdalende gedeelte breed zijn , en waardoor vele en 
groote cellen of zakken in den darm gemaakt worden. 
Bij Hylobates syndactylus van het mannelijk geslacht, wiens romp van den kop tot den anus de lengte had van 0,550, 
de kop alleen 0,153, de achterpooten 0,612 en de armen, van den schouder tot de toppen der vingers, 0,780, vond men 
de lengte der dunne darmen, van de maag tot aan den blinden darm, 3,112, en die der dikke darmen 1,192; het 
blinde gedeelte van den blinden darm is zeer wijd, hebbende een’ omtrek van 0,193; het wormswijs aanhangsel had 
de lengte van 0,095. 
De lever van den Orang-oetan was zeer zwaar en hard , zoodat mij dezelve voorkwam in eenen ziekelijken staat 
te zijn, te meer, daar de lever van het vrouwelijk voorwerp, welke gedurende nog langer tijd in hetzelfde vocht 
bewaard was , veel minder vastheid van zelfstandigheid vertoonde. De bovenste of bolle oppervlakte was , ingevolge 
de minder gewelfde rigting van het diaphragma , meer plat dan rond. De breede band (-|-) liep schuins naar de linker- 
zijde , waardoor de linker kw^ab kort , doch dik was ; in deze oppervlakte was op eenigen afstand van den ondersten 
rand eene sleuf met ronde randen, -waardoor het ligamentum rotundum , langs de voorzijde van den breeden band 
loopende , naar binnen liep. Aan de onderste of holle oppervlakte waren de portae hepatis zeer diep ingesneden en 
met ronde randen. De regter kwab was sterk uitgehooid voor den dikken darm en voor de nier; haar zijdelingsche 
rand was scherp , doch de voorste rand in deszelfs geheele lengte rond en dik ; de linker kwab was voor de maag 
uitgehooid ; de lobulus Spigelii niet zeer groot. De langste diameter der geheele lever was 0,245 , w^aarvan de regter 
kwab 0,165 besloeg; hare grootste dikte was 0,100. De galblaas was sterk met gal opgevuld; haar bodem buigt 
zich om den voorrand der lever en is op de bovenste oppervlakte als omgedraaid (§) ; benedenwaarts maakt zij een’ 
blinden zak , loopt vervolgens zeer vernaauwd wieder in de hoogte , maakt eene tw-eede bogt en gaat in den nederda- 
lenden ductus cysticus over. Uit iedere kwab der lever komt eene uitvoeringsbuis , welke, vereenigd met die van de 
galblaas, de gemeenschappelijke buis of den ductus choledochus vormt; deze had de wijdte van 0,008. De lengte 
der galblaas was 0,094 , de dwarse diameter bij de grootste breedte 0,037 De lever had eene i’egter en linker 
(*) Plaat 7’'“. fig. 1. a. 
(t) Ug. ]. b. 
{§) riff. 1. r. 
(+) Met deze beschrijving kwam ook volkomen overeen de gedaante der lever en galblaas in de beide andere voorwerpen, zoo als 
ook in het voorwerp, door Prof. A. Bonn ontleed. In een van dezelve was alleen de rand tusschen de bovenste en benedenste 
oppervlakte scherper. 
