200 
en denzelfden vorm; alleen zijn die van het wijfje zwakker, dan van het mannetje. Zij zijn, in regte 
lijn gemeten, veel korter, dan de kop, halve-maan vormig, met de punt naar binnen gebogen en zeer 
kraehtig, voornamelijk aan den wortel, waar zij groote breede ringen hebben en van voren en van aeh- 
teren een weinig zijn afgeplat, zoodat hun omtrek daar de gedaante van een ovaal heeft. De schedel rijst 
achter de oogen sterk opwaarts, is tusschen de oogen vlak, tusschen de horens breed, en vormt daar eenen 
scherpen kant, aangezien het achterhoofd in eene meer of min schuins naar voren loopende lijn afdaalt. 
Bos sondaicus onderscheidt zich daarentegen door de volgende kenmerken. De geheele achterkant 
der billen is wit. De hoofdkleur der koe en der jongen is een licht roodachtig bruin, in plaats van zwart- 
bruin, als bij den stier. De haren van den bovenkop of het voorhoofd zijn slechts weinig langer, dan 
die der overige deelen, en niet onderscheiden van kleur. De horens der koe hebben een’ geheel anderen 
vorm, dan die der stieren, doordien zij veel kleiner, veel minder halve-maanvormig gebogen en aan de 
bovenste helft zoo gedraaid zijn, dat hunne punt naar achteren en beneden gerigt is. De horens der 
stieren zijn, naar evenredigheid, grooter dan die van Bos frontalis, dunner, aan den wortel minder 
dik en niet afgeplat, derhalve overal meer of min volmaakt rolvormig, en aan de voorste helft met kleine, 
zeer onregelmatige dwarsringen en afgebrokene, in de lengte loopende randen voorzien. De schedel is 
doorgaans smaller en meer langwerpig, tusschen de oogen sterker gewelfd, met een minder rijzend 
voorhoofd, en een achterhoofd, hetwelk niet of weinig van de perpendiculaire lijn afwijkt. 
Wij behouden voor deze soort den, in het algemeen overzigt der Zoogdieren van den Indischen 
Archipel, alreeds voorgestelden, systematischen naam van Bos sondaicus, omdat zij alleen aan die eilan- 
den eigen is, en daar, niet slechts op Java, maar ook, in het jaar 1836, door ons op Borneo werd 
waargenomen. Volgens Raffles zoude zij tevens Bali bewonen. 
In het algemeen heeft deze soort van wilden os, in haar geheel uiterlijk aanzien, dat is, in hare kleur 
en gedaante, veel overeenkomst, zoowel met ons gewoon rund, als met den in het wild levenden Bos 
frontalis. Deze dieren behooren derhalve in eene en dezelfde groep geplaatst te worden, voor welke 
men de doorHamilton-Smith voor het gewone rund gebezigde benaming van Tauri zou kunnen aannemen. 
De Sundasche os heeft ongeveer de grootte van ons gewoon rund; maar de koe is altijd aanmerkelijk 
kleiner, dan de stier. Deze bereikt, wanneer hij geheel volwassen is, gemeten van de punt van den 
snuit tot aan den wortel van den staart, eene lengte van 2"\60, waarvan de kop 0™,62 inneemt; de 
staart heeft eene lengte van 0“,92; de grootste omtrek van het ligchaam bedraagt 2™,50; de hoogte 
van het dier, bij de schoft, 1™,76, waarvan die van achteren slechts weinig verschilt. De voorpooten 
staan 0“,83 van de achterpooten verwijderd. — De onderlinge verhouding der deelen van het geraamte 
stemt volmaakt met die van het gewone rund overeen; men vindt er hetzelfde getal wervels en ribben (*), 
en zelfs is de staart uit een gelijk getal wervels te zamengesteld. 
Als eene zonderlinge afwijking moeten wij aanvoeren, dat een jong mannetje onzer verzameling, uit Java af- 
komstig, in plaats van dertien, veertien rugwervels en evenveel ribben aan iedere zijde bezit. 
