33 
en de Sphargis onder dien van Katoeng of Katong (*) bekend zijn ; doch worden beide namen door de 
Maleijers en andere volken der Sunda-eilanden, dikwerf met elkander verwisseld en onbepaald op al 
de verschillende soorten van zeeschildpadden toegepast. Te Padang, aan de westkust van Sumatra, 
verkregen wij in de maand september 1834, eene levende Sphargis van het vrouwelijke geslacht, wier 
schild 1“,70 lang en 0“,82 breed was, en in het lijf van welk dier wij 273, meer of minder ontwikkelde 
eijeren vonden. Deze werden door onze Sundanesche bedienden, als eene ware lekkernij georberd, 
terwijl het vleesch van deze zeer vette schildpad aan de inboorlingen van de eilanden Nias en Batoe 
tot spijs verstrekte. — De kraakbeen- of drienagelige zoetwaterschildpadden (Trionyx) worden door de 
Sundanezen op Java Koeja (-f), door de eigenlijke Javanen Padawang, en in sommige streken van 
Sumatra Lahie genoemd. Men vindt deze dieren niet slechts in de vlakke kuststreken , maar ook in de 
binnenlanden. Zij houden zich in rivieren, bergstroomen , meren en moerassen op: in de eersten het 
meest aan zulke oorden, waar het water zacht kabbelt en de stroombedden wijde en diepe kommen 
bezitten. Somwijlen kruipen deze schildpadden naar de drooge oevers of op naauwelijks boven het water 
uitstekende platte steenklippen, waar zij vaak uren lang blijven rusten. Daar zij echter zeer schuw zijn, 
storten zij zich gewoonlijk bij het minste gevaar, dadelijk in den vloed en verdwijnen in de diepte. 
Haar voedsel bestaat, even als dat der dieren van de andere aanverwante geslachten, alleen in plantaar- 
dige zelfstandigheden. Bij eenen Trionyx subplanus, door ons in 1836 bij het dorp Doekon, benoorden 
Padang, ontvangen, waar eenige inlanders hem in het gras, niet ver van een moeras, aantroffen en levend 
tot ons bragten, vonden wij de maag en den wijden dikken darm opgevuld met gras, wortelen en pitten 
van palm- en andere vruchten. — De veel kleinere, gewone zoetwaterschildpadden (Emys) zijn schier 
overal in den Archipel, onder den algemeenen naam van Koera-koeraf of bij verkorting Koekoera {§), 
(^) Ia het Kawi of Oud-Javaansch beteekent Katong^ vorst, koning, en het schijnt, dat deze naam op de 
Sphargis is toegepast, uithoofde der ontzaggelijke grootte, welke zij bereikt, als zijnde zij verreweg de grootste 
soort van de geheele familie der schildpadden. Om dezelfde reden wordt zij door de Boeginesche Tripangvangers 
Ratoe genoemd, hetwelk insgelijks vorst, koning beteekent. Dit op zee zwervende volk verdeelt de overige zee- 
schildpadden, welke karet leveren, in drie hoofdsoorten, door hen Koelit-an, Akoeng en Boko genoemd, gelijk 
in het geschiedkundig gedeelte van ons reisverhaal (Land- en Volkenkunde, p. 126) breeder is uiteengezet. In de 
Timoresche en Rottinesche tongvallen worden deze dieren Kéah genaamd; door de Papoea’s van het distrikt Lobo, 
aan de westkust van Nieuw-Guinea , Sa?'ab, doch meer noordelijk, door de bewoners van het landschap Woni of 
Onin, Fenoe, en onder dezen naam zijn zij ook bij de strand volken van het eiland Ceram bekend; dit Fenoe is 
baarblijkelijk van denzelfden oorsprong als het Madagaskarsche Fanoe, het Tongasche Fonoe , het woord Honoe ^ 
met welken naam deze schildpadden door de inboorlingen van Tahiti (Otaheite) en op de Markiezen-eilanden 
bestempeld worden, en het reeds vermelde Penjoe of Pinjoe der westelijke volksstammen van den Indischen Archi- 
pel, welke, geene f kunnende uitspreken, daarvoor standvastig de p in plaats stellen, terwijl zij dikwerf de 'nj 
gebruiken, waar andere Indische talen enkel de n hebben. Hieruit blijkt, dat de zeeschildpadden, bij zeer vele 
volksstammen, van Madagaskar tot ver in de Zuidzee, onder denzelfden naam, met slechts geringe wijzigingen in de 
uitspraak, bekend zijn. 
(j-) Koeja beteekent in het Maleisch: in stukken scheuren, en de toepassing dezer beteekenis op de onder- 
havige schildpadden, schijnt haren oorsprong te ontleenen aan den ongemeen sterken bek dezer dieren en aan hunne 
neiging om naar ieder voorwerp te bijten , en al hetgeen zij eenmaal met hunne krachtige kaken gevat hebben , niet 
weder los te laten , voor dat het in stukken gereten of verbrijzeld is. 
{§) Onder Koera {j^) verstaan de Maleijers eene verharde opzetting van den onderbuik, en somtijds van de lever. 
Deze toepassing is intusschen vermoedelijk haar oorsprong verschuldigd aan den naam dezer schildpadden, welke door 
verkorting ontstaan schijnt te zijn uit het Sanskrit woord Koerma^ hetwelk ook in het Kawi eene schildpad beteekent. 
Reptilia. 9 
