41 
Het Zuidelijkste landschap eindelijk, Judea, wordt grootendeels ingenomen 
door golvende bergruggen, zonder bosscken en vrij onvruchtbaar. 
Op de hoogvlakte, die zich 800 M. boven den spiegel der Middellandsche 
zee verheft en die van drie zijden steil afdaalt en alleen in het Noor- 
den met het groote plateau van Judea samenhangt, ligt Jerusalem. Deze 
stad staat in grootte en volkrijkheid beneden vele andere plaatsen in 
Aziatisch Turkije en wordt door menige stad van den derden of vier- 
den rang in Duitschland of Nederland overtroffen. En toch is er geen 
stad, die voor het Oosten en Westen beiden zoo hooge belangrijkheid heeft, 
die in die mate met een waas van heiligheid bekleed is. Want niet alleen 
Christenen en Joden zien met eerbied naar hare oude muren op; ook voor 
den Muzelman is El Kuds, »de heilige”. De Jood wijst op Moria , 
het tooneel van Abrahams offerhande en op den heuveltop, die eeuwen lang 
gekroond was met de woning van Jehovah. De Christen knielt met heili- 
gen eerbied neder op de plaatsen, waar zijn Heiland werd gekruisigd, be- 
graven en waar hij uit het graf verrees, om daarna den bergtop te be - 
stijgen, die van zijn verheerlijking en hemelvaart getuige was. En de Mu- 
zelman wijst ons den rotstop, van waaruit de profeet, op zijn edel ros Korak, 
den tocht door alle hemelen ondernam en stelt de heiligheid van deze plaats 
slechts weinig bij die van den Kaaba achter. 
Niemand heeft op aangrijpender wijze den aanblik dezer stad beschreven 
als Chateaubriand. »Midden in een trotsche bergketen,” aldus spreekt hij, 
»ligt een woeste vallei, aan alle zijden omgeven door steile, gele bergtop- 
pen. Deze openen zich alleen naar het oosten, om een blik te gunnen op 
het diep liggend waterbekken van de Doode Zee en de Arabische bergen. 
Midden in dit steenen landschap, op een oneffen terrein, omgeven door een 
muur, die eenmaal met sterke torens prijkte, doch voor de slagen desvij- 
ands en den tand des tijds bezweken is, ontwaart men grootsche puinhoo- 
pen, waartusschen verstrooide cypressen, aloë’s en nagelstruiken en eenige 
Arabische hutten, die er in de verte als wit gepleisterde praalgraven uit- 
zien ; dat is het hedendaagsche Jerusalem. Bij den eersten aanblik van 
dat verlaten oord krimpt het hart van weedom ineen, maar langzamerhand, 
terwijl men voortgaat in deze uitgestrekte eenzaamheid, maakt dat gevoel 
plaats voor een heilige vreeze , die echter de ziel niet nederbuigt, maar 
veeleer moed geeft en den geest verheft ; tal van buitengewone tafreelen 
herinneren er aan , dat men een bodem betreedt, die van duizenden won- 
deren getuige was. Hier ziet men alle beelden der Heilige Schrift als 
in levenden lijve voor zich : de zengende zon , den trotschen adelaar, den 
heren ceder, den onvruchtbaren vijgenboom. Iedere naam verbergt een 
geheimenis, iedere grot verklaart de toekomst, van iederen bergtop weergal- 
men de zangen van een profeet. De uitgedroogde beek, de gespleten rot- 
sen, de half verwoeste graven bezegelen als getuigen deze wonderen. En 
intusschen heerscht te midden van deze woestijn een onafgebroken, dood- 
sche rust en stilte, ’t Is als waagde zij het niet de stilte te verbreken , 
sedert de stem van den Eeuwige hier vernomen werd 
In den laatsten tijd is men begonnen onder de puinhoopen der eeuwen, 
verschillende bijbelsche plaatsen vast te stellen en de identiteit van anderen 
te toetsen en vooral was men in Jerusalem en haren omtrek werkzaam. 
