26 
en woestijnen uit. Ten Z. van de monding van den Chaboer, een linkerzij - 
rivier, ligt een eindelooze vlakte , slechts door absinth-kruiden begroeid 
en door wilde ezels, trapganzen en struisvogels bewoond. Somtijds gie- 
ren vreeselijke stormen over deze woestenij. Zulk een storm greep op den 
2 i steu ]\i e i 1836, een kleine stoomboot der Engelsehe Euphraatexpeditie, on- 
der den overste Chesney, in de nabijheid van Anah aan en sleepte ze red- 
deloos naar de diepte. Een half uur later scheen de zon weder helder en 
een zacht koeltje woei over de plaats des onheils. 
De tot Chat-el-Arab vereenigde stroomen besproeien eene buitengemeen 
vruchtbare vlakte , bezaaid met tal van dorpen en gehuchten of achter da- 
delbosschen verscholen woningen en rijk aan weiden, veelal op kunstmatige 
wijze besproeid. Zeventig kilometers boven de monding, bij Mohamera, 
daar waar de uit Chusistun of Arabistan komende Karoen zich in deze ri- 
vier ontlast, begint de delta, van welker vele monden slechts een enkele 
bevaarbaar is. Bijna zes maanden van het jaar wordt deze delta in een 
zeeboezem herschapen door de overstroomingen. Deze hebben van Maart 
tot Juni plaats, tengevolge van het smelten der sneeuw op de bergen, waar 
deze stroomen en hun zijrivieren hun oorsprong hebben en dikwijls ook in 
October tengevolge van de najaarsregens. 
Bijna aan de monding van de delta, ligt in een zeer ongezond oord, 
onder een brandenden hemel, maar uiterst gunstig voor den handel, de 
stad Basra of Bassora , slechts een schaduw van voormalige grootheid 
vertoonende. In het Oostelijk deel van Mesopotamië liggen aan den schoo- 
nen Tigris, de beide gewichtigste steden des lands Mosoel, met de ruïnen 
van Ninive in de nabijheid en Bagdad , eenmaal de zetel der Oostersche 
khalifen. Westelijk Mesopotamië wordt begrensd door de verschrikkelijke Sy- 
rische woestijn, die zich van den Euphraat tot aan de Middellandsche zee 
uitstrekt. 
Ook de laagvlakte van Mesopotamië staat onder Turksche heerschappij ; 
El-Dschesireh is met Koerdistan vereenigd tot het ejalet Djarbekr. Irak- 
Arabi, het eigenlijke laagland, vormt het ejalet Bagdad. Dit regeerings- 
district overtreft Italië in uitgestrektheid. Wanneer men in aanmerking 
neemt, dat het ongeveer het voormalig Assyrië en Babylonië omvat, dan 
zou men mogen verwachten, dat nog heden ten dage aan land en volk de 
vooi’deelen zichtbaar zouden zijn, die een gevolg zijn van zulk een buiten- 
gewoon gunstige ligging als verbindend lid tusschen Midden-. Zuid- en 
Noord-Azië. Toch is dit volstrekt het geval niet. Van de voormalige groot- 
heid is hoegenaamd niets overgebleven. 
De bevolking, omstreeks 3000000 zielen sterk, bestaat uit een mengsel 
van Osmanen, Perzen, Armeniërs, Koerden, Grieken, Nestorianen, Joden en 
Arabieren. De eersten, die den heerschenden stam vormen, zijn verreweg 
het minst talrijk ; de laatsten, die uitsluitend te plattenlande wonen, zijn 
nomaden en niet alleen slechts in naam onderdanen van de Porte, maar 
in meer dan een opzicht, de eigenlijke heeren van het land. 
Het zou zeker niet gemakkelijk zijn een einde te maken aan het Be- 
douinenleven der bewoners van Irak-Arabi, want de natuur dier nomaden 
maakt ze te eenenmale ongeschikt om vaste woonplaatsen aan te nemen. 
Overigens is zeker de Turksche regeering de laatste, die voldoende kracht 
