23 
Want ook de Koerden nemen aan de productie geen deel dan alleen in 
zooverre als zij eenige ruwe producten aanbrengen. 
Nergens in Aziatisch-Turkije hebben de Koerden zoozeer hun onafhan- 
kelijkheid weten te behouden als in deze terra incognita. Nog heden ten 
dage vormen hun gebieden een geducht cordon om deze eenzame stad . 
Onder hunne stammen zijn de belangrijksten de Heideranly- Koerden, die 
hunne woonplaatsen hebben tusschen den 3650 M. hoogen Sipan-Dagh, den 
meest grootsehen sneeuwtop van het land en de oostelijke bronnen van den 
Euphraat ; de Sehamseddinly en Hertoschi , die zich tot aan de oostelijke 
bronnen van den Tigris uitstrekken. De meest beruchten echter zijn de 
Hormaklg-Koerden , van welke echter de inwoners van Wan niet veel te 
vreezen hebben, daar zij gevestigd zijn op het 3050 M. hooge sneeuwge- 
bergte Bingul-Dagh d. i. het gebergte der duizend meren, waarvan er 
echter geen enkel gevonden wordt. Dat gebergte ligt ten Z. van Erzeroem, 
tusschen de bronrivieren van den Euphraat. 
Reeds sedert lang is het uitgemaakt, dat de Koerden tot den Indo-Ger- 
maanschen stam behooren, terwijl zij hun aartsvaderlijke zeden en gewoonten 
tot op onzen tijd hebben behouden. Ofschoon zij volstrekt niet zoo ridder- 
lijk zijn als sommige reizigers hebben willen beweren, hebben ze toch die 
eigenaardige fierheid en rondheid, waardoor alle onafhankelijke bergvolken 
zich kenmerken, en alleen daar, waar er een tamelijk druk verkeer ontstond 
tusschen hen en hun barbaarsche Osmaansche meesters, is hun oorspron- 
kelijk volkskarakter verbasterd. Een aantal wetten en voorschriften konden 
bij hen niets anders uitwerken, dan dat die benden, die er zich niet op andere 
wijze aan konden onttrekken, huichelaars, meineedigen, geslepen dieven en 
struikroovers werden. 
Het ongunstigst is de toestand in de districten der Nestorianen van 
Hakhari , in het brongebied van den grooten Zarb. Dit gebied wordt, aan 
de Westzijde, begrensd door den Dschebel Dschudi , een bergketen , die 
zich verheft tusschen genoemde rivier en de Tigris en strekt zich naar het 
O. tot aan Perzië uit. Ook over de grenzen van het Turksch gebied ko- 
men Nestorianen voor, zooals in het Noorden van Perzië, in de omstreken 
van Urumiah. Hun oorspronkelijk vaderland, waar zij thans nog slechts 
door enkele verspreidde gemeenten vertegenwoordigd zijn, is het Noordelijk 
deel van Mesopotamië. Door de volkerenbeweging in de Middeleeuwen wer- 
den zij gedwongen dit gebied te verlaten. 
Deze secte vormt het overblijfsel eener eenmaal zeer machtige kerk, 
die hare gemeenten verspreid had tusschen den Euphraat en den grooten 
Chineeschen muur. Slechts aan weinige reizigers is het gelukt tot in hun 
tegenwoordige woonplaatsen dGor te dringen, wat zoowel aan de ontoegan- 
kelijkheid van hun gebied als aan hun roofziek karakter moet worden toe- 
geschreven. Want in dat opzicht bestaat er een treffende overeenkomst 
tusschen de Mahomedaansche Koerden en de Nestoriaansche Christenen. De 
