22 
In de laatste jaren komt er onder de Armeniërs wat meer leven en 
vooral de jeugd begint zich te roeren. Geheel en al op Europeesche wijze, 
heeft zich in Constantinopel een partij gevormd met zeer revolutionaire 
bedoelingen, welke partij het zich tot taak stelt het sluimerend nationa- 
liteitsgevoel bij de Armeniërs wakker te schudden en een streven naar 
zelfstandigheid bij hen op te wekken. Evenwel zoo diep zijn zij gezonken, 
dat de leiders dier beweging, om althans eenige kans van slagen te hebben, 
hun stamgenooten allerlei geldelijke voordeelen van een herstelde staatkun- 
dige vrijheid moeten voorspiegelen. 
Het lot der Armeniërs, onder het bewind van de Porte, is niets gunstiger 
dan dat der Europeesche Christenen, die onder hetzelfde juk gebukt gaan. 
Daar evenwel Armenië buiten den weg van het verkeer der Europeanen 
ligt, is het minder bekend en ook draagt dit volk zijn lijden in stomme 
onderwerping en gelatenheid. Eerst in den laatsten tijd deed ook zijn stem 
zich hooren. 
Evenwel vormen zij een zeer machtigen stam met een bevolking van 
8000000 zielen ; thans leven, volgens hun eigen opgaven, in Groot-Arme- 
nië, om den Ararat henen nog 2500000 Armeniërs ; in Klein-Azië en 
Syrië leven er 500000 en in Constantinopel eenige duizendtallen. Behalve 
het lijden, dat zij met alle andere Christelijke onderdanen van de Porte 
gemeen hebben, worden zij nog geplaagd door de aanhoudende strooptochten 
van Koerden, Turkomanen en Tscherkessen, die zich op de grenzen van 
hun gebied hebben neergezet. 
Turksch-Armenië, vroeger het ejalet van Erzeroem, thans dat van Bagdad, 
vormt de uitgestrektste provincie van het Turksche rijk, doch het aantal 
bewoners bedraagt slechts 900000 zielen : Armeniërs, Turkomanen, Perzen, 
Koerden en JSTestoriaansche Christenen. Sedert December 1876 vormen de 
districten Musch , Wan en Hakkiari een afzonderlijk ejalet, met Wan 
tot hoofdstad. 
Deze stad, die bewoond wordt door Armeniërs en Koerden en waarin 
geen andere Turken leven behalve militairen en ambtenaren, heeft eerst 
sedert kort van zich doen spreken, toen een felle brand aan de Mahome- 
daansche bevolking een voorwendsel gaf om de winkels en huizen hunner 
Christelijke stadgenooten te plunderen. Zoo iets nu behoort in het Oosten 
volstrekt niet tot de zeldzaamheden ; want treurig zijn de communistische 
neigingen der Muzelmannen, die in den regel niet werken, maar desniet- 
tegenstaande overtuigd zijn van hun rechtmatige aanspraken op datgene, 
wat de Christenen zich door hun vlijt en spaarzaamheid verworven hebben. 
En hier vormen de Armeniërs bij uitsluiting het produceerend deel der 
bevolking. Hun handen oefenen nagenoeg alle ambachten uit, hun kapita- 
len houden den handel staande, hun karavanen trekken langs de wegen. 
