u 
meer tot de zeldzaamheden; het derde geslacht was zoo totaal veranderd, 
dat niets meer hun Duitsche afkomst verried : het haar en de oogen waren 
donker geworden, het gelaat langwerpiger, het lichaam slanker” 1 . 
Uit een ethnographisch oogpunt is dit in werkelijkheid een merkwaar- 
dig verschijnsel. De kuischheid der vrouwen is boven alle verdenking 
verheven en voor zoover von Chanykow bekend was, werd nimmer een 
h uwelijk tusschen een Duitscher en een Georgische vrouw gesloten. 
Die veranderde raskenmerken kunnen dus alleen aan den invloed van plaat- 
selijke omstandigheden toegesehreven worden. Trouwens we zullen later 
gelegenheid hebben op te merken hoe dergelijke veranderingen ook elders 
worden waargenomen. We hebben hier vooral het oog op de Angel-Sak- 
sen van Noord- Amerika, wier type een niet minder groote, zij het ook 
minder gunstige wijziging ondergaan heeft. 
Het gebied ten Z. en ten N. van den Kaukasus zijn tot een stadhou- 
derschap vereenigd. Het Zuidelijk deel is verreweg het meest belangrijke; 
hier liggen de steden Schuscha , Jelïsawetpol , Eriwan, Tiflis, Alexandra- 
pol, Achalzich , Koetais , enz. Door dit gebied loopt ook de groote handels- 
weg, die van Bakoe, aan de Kaspische zee naar Tiflis en van daar, langs 
een spoorweg, naar Poti, aan de Zwarte Zee voert. Laatstgenoemde plaats 
neemt, in weerwil van het ongunstige klimaat, meer en meer in belang- 
rijkheid toe. 
De belangrijkste stad van geheel Kaukasië is Tiflis, waarvan de bevol- 
king gewoonlijk op 60000 zielen wordt geschat. Deze plaats is in den 
vollen zin des woords een mixtum compositum van een Europeesche en 
een Aziatische stad. Vooreerst heeft men er een Russisch kwartier, met 
tamelijk nette, Europeesche huizen ; dan een Duitsche wijk met echt Duit- 
sche bierknijpen en vrijende paren en eindelijk een Perzische voorstad met 
een Oostersch voorkomen. De schoone breede Gollovinsky-Prospect zou 
elke groote stad in Europa tot sieraad strekken. Maar beschouwt men 
de Armenische bazar, dan herinnert men zich oogenblikkelijk dat Tiflis in 
het begin dezer eeuw nog een Perzische stad was. Op den top van een 
berg, die aan de eene zijde stijl oprijst, terwijl aan de andere zijde , langs 
den voet, een snel vlietend stroompje bruischt, liggen de puinhoopen van 
het oude slot der Georgische vorsten. »Tiflis”, zegt Thielmann, »is de stad 
der tegenstellingen, slechts Kaïro kan in dat opzicht met deze plaats verge- 
leken worden.” 
Het korte tijdperk, gedurende ’t welk de Kaukasische provinciën onder- 
deden van het Russische rijk geworden zijn, heeft de grootste veranderingen 
te voorschijn geroepen. Nog voor eenige weinige tientallen van jaren, 
vormden deze bergstreken, met hun woelige, strijdlustige bevolking, het 
zwakke punt van het Czarenrijk , thans vormen zij integendeel een sterke 
1. Von Chanykow. Mémoire snr 1‘ethnographie de la Perse. p. 14. 
