79 
natuurlijke vesting aan zijn zuidelijke grens. Want zoo ooit, dan is in den strijd, 
dien Rusland hier ondernam, het geld en bloed niet nutteloos verspild. Deze 
gewesten toch zijn tegenwoordig een der best bestuurde en welvarendste 
streken van Azië en steken zeer gunstig af bij de omliggende Turksche 
en Perzische provinciën. 
De middelen , waardoor Rusland in een zoo kort tijdsverloop , zulke 
groote en gunstige gevolgen heett verkregen, zijn uiterst eenvoudig. De 
regeering hield een praktisch doel in het oog en joeg dit met ijzeren vol- 
harding na. Tn plaats van de ingezetenen de Europeesche beschaving op 
dringen, wat den Aziaat even hinderlijk is, als wanneer men hem, in plaats 
van zijn nationale kleederdracht, in een enge pantalon met zwarte rok stak, 
houden de Russen zorgvuldig rekening met ’s lands zeden en gebruiken. 
In plaats van den ijdelen roem na te jagen, als drager van de westersche 
beschaving, in het oosten op te treden, bepaalt zich het Russisch gouverne- 
ment er toe om orde en tucht met vastheid te handhaven. Terwijl het 
zijn macht door gepaste maatregelen bevestigde, raakte het zoo min mo- 
gelijk aan de inwendige aangelegenheden der bevolking. Den afzonderlijken 
stammen liet men hun voorvaderlijke zeden en gewoonten ; de rechtspraak 
bleef meer op een patriarchalen, dan op een bureaucratisch en voet inge- 
richt en de administratie liet men zooveel mogelijk in handen van inboor- 
lingen. Doorreist men dit gebied dan is het militair bestuur het eenige, 
wat aan de regeering der Russen herinnert. Naar het schijnt is dit de 
zekerste weg om Oostersche volken, die in beschaving achterlijk zijn, in 
toom te houden. 
Nieuwe straat- en spoorwegen worden aangelegd en aldus wordt den 
handel nieuwe débouché’s geopend. Deed het wanbestuur der Porte den 
handelsweg van Perzië over Trebisonde en Sinope vervallen, Rusland 
was onmiddelijk bij de hand hem door zijn nieuw verworven gebied te 
brengen. 
Nog een belangrijke zaak vermeldden we niet. Tegenover de godsdien- 
stige meeningen zijner nieuwe onderdanen, nam Rusland de strengste onzijdig- 
heid in acht. Ieder heeft het volste recht op zijn eigen manier zalig te 
worden. 
Onder een degelijk bestuur bevinden de ingezetenen zich dan ook zoo 
wel , dat zij er niet aan denken hun voormalige barbaarsche onafhankelijk- 
heid , waarbij niemands goed of leven veilig was , terug te wenschen. Het 
is een bepaald valsche voorstelling , dat de heerschappij der Russen in 
Kaukasië een schandelijke verwoesting van nationaliteiten wezen zou. In- 
tegendeel , geen enkele Europeesche natie betoont zooveel eerbied voor de 
nationaliteit zijner overwonnelingen als de Russische dit in Kaukasië ge- 
daan heeft. 
Wel heeft ongeveer een half millioen der Kaukasische bergbewoners het 
