80 
land verlaten, om in Aziatisch Turkije een kommervol leven te leiden, 
doch Rusland heeft waarlijk geen reden zich daarover te beklagen. Dip 
landverhuizers, die gedeeltelijk naar Koerdistan trokken, voor een ander 
deel naar Bulgarije overstaken, waren die Tschetschenzen en Tscherkessen. 
wier gruweldaden in den laatsten tijd de verontwaardiging der geheele be- 
schaafde wereld opwekten. Volgens Dr. Kanitz , kenmerken zich de neder- 
zettingen der Tscherkessen in Bulgarije door groote armoede, afzich- 
telijke smerigheid en een diep verval. »Hoe moet iedere Rus, die deze 
streken doortrekt, zijn land gelukkig prijzen, dat het van dat luie, los- 
bandige gespuis verlost is!” roept hij uit. 1 . 
Hoe overigens de Aziaten zelven over deze zaken denken , moge uit een 
ander voorbeeld blijken. Belangwekkend namelijk is een gesprek, dat de 
Engelsche geneesheer Bellew voerde met een Pers , die een hongersnood 
beschouwde als een bezoeking , die niet afgewend kan worden en die men 
dragen moet. Maar wel meende hij , dat de regeering in staat was hen 
de Turkomannen van den hals te houden , zoo zij dat slechts wilde. »Men 
z'egt,’’ aldus ging de Pers voort, «dat de Russen ons van de Turkomannen 
willen bevrijden. God gave , dat ze het deden ! Als zij dat gespuis van 
de aarde verdelgden, dan zouden zij de dank van alle bewoners van Per- 
zië in volle mate verdienen.” »Maar,” vroeg Bellew, )) hoe kunnen de Russen u 
van de Turkomannen bevrijden ?” »Zij hebben een groot rijk, veel geld en 
een krachtig leger. Wat beteekenen de Turkomannen voor de Russen ? Als 
zij het geld er maar voor over hebben, dan kunnen zij alles, wat zij maar 
willen. Men zegt , dat zij toebereidselen maken , om Kkiwa te veroveren. 
Zoodra zij dat genomen hebben, zullen de Turkomannen van Merw van 
zelve verdwijnen.” 
Dergelijke uitingen bewijzen duidelijk genoeg , hoe men in Azië zelve 
over het voortdringen der Russen denkt en hoeveel hoop vaak op het 
Czarenrijk gebouwd is. Pelgrims uit Bokhara konden den Britten niet ge- 
noeg goeds vertellen van de heerschappij der Russen in Turkestan. Zij ver- 
klaren het openlijk, dat het strenge, doch rechtvaardige bestuur der Rus- 
sen verreweg den voorkeur verdiende boven dat van hun inheemsche khans ; 
zij twijfelden er niet aan, of Rusland zou binnenkort geheel Turkestan 
onder zijn scepter gebracht hebben. 
Dergelijke getuigenissen worden medegedeeld door Bellew, een Engelsch- 
man, die zeker niet verdacht kan worden van een bovenmatige ingeno- 
menheid met de Russen. 
Maar al kan er geen sprake zijn van verwoesting van nationaliteiten, 
dat neemt niet weg, dat langzamerhand de Aziatische levenswijze in Eau- 
kasië eenige wijziging heeft ondergaan. Een zekere mate van Europeesche 
weelde , door Russische families overgebracht naar Tiflis , heeft zich 
ook tot andere steden uitgestrekt en wordt langzamerhand ook reeds bij 
de meer gegoede ingezetenen waargenomen. De plattelandsbevolking daar- 
entegen is getrouw gebleven aan haar voorvaderlijke zeden en vindt nog steeds 
voldoende bestaanmiddelen in de eenvoudige voortbrengselen van den bodem. 
Uit het bovenstaande blijkt reeds voldoende, hoe de Russen veel meer 
1. Kanitz. Donaubulgarien, II Bel. S. 71. 
