88 
onderzocht geworden door Russische expedities. Onder den naam van 
Usboj, d. i. »lage vlakte,’’ ook wel Oghuz genaamd, loopt deze bedding 
langs den zoogenaamden 1 schink, de zuidelijke helling van den Oestsjoert, 
door de woestijn naar de Kaspische Zee. Waterpoelen, groote kreeken 
en een zeer weelderige plantengroei karakteriseeren deze voormalige ri- 
vierbedding. 
De Amoe is niet alleen voor Khiwa de voornaamste rivier, maar o^k 
voor het meer zuidelijk gelegen khanaat van Bokhara, dat zich nog steeds 
verheugt in een zekere zelfstandigheid. Intusschen heeft deze staat zijn 
belangrijkste Oostelijke gewesten, met de beroemde stad Samarkand , aan 
Rusland moeten afstaan. Dat gebied is een Russische provincie geworden 
onder den naam Zerasschan, naar de belangrijkste waterader van dit gebied. 
De Zerasschan, d. i. «goudstroom,” ontspringt uit een 50 km. langen 
gletscber in de bergen, die de laagvlakte van Turkestan in bet O. begren- 
zen. Over een afstand van 5 lengtegraden blijft hij in volkomen paral- 
lelrichting voortstroomen. Voorbij Pendschakend stroomt hij een breed 
dal binnen, dat beneden Samarkand in een open vlakte en voorbij Bokhara 
in een zandsteppe overgaat. Ten W. van laatstgenoemde stad wendt hij 
zich plotseling naar het Z. en stroomt uit in het kleine steppenmeer Kara- 
Kul , d. i. »het Zwarte meer.” Op een reis van Khiwa naar Bokhai'a leeren 
wij bet gebied tusscben den Zerasschan en den Amoe kennen. A. L. von 
Kuhn heeft voor eenige jaren dien tocht gemaakt en aan zijn reisverhaal 
ontleenen wij de volgende korte beschrijving. 
Van Petro-Alexandrewsk , een Russische nederzetting aan den Amoe , 
die men tot zooverre stroomopwaarts volgt, tot Ak-Kamysch doorreist men 
eene streek, die wel is waar zwak bevolkt is, doch bezet met goed onder- 
houden akkers, hier en daar afgewisseld door nette tuinen. Van Ak-Ka- 
mysch af loopt de weg door een zandsteppe, die zich hoog boven den 
waterspiegel der rivier verheft. Op vele punten voeren smalle inzinkin- 
gen, met struikgewas en steppenplanten begroeid, naar de rivieren. De inboor- 
lingen noemen deze inzinkingen «tugai’s”. Tot Chodscha- Kanessi blijft 
de weg langs de rivier loopen. Hier en daar vormt het fijne stuifzand, 
dat als in breede strooken in het steppenland indringt , zeer bezwarende 
hinderpalen. Gedurende bijna het geheele jaar weiden de nomaden op 
deze tugaï’s hunne kudden. Op die punten, waar de rivier overgetrokken 
kan worden, treft men dikwijls ruïnes van baksteen aan, waarschijnlijk de 
overblijfselen van oude forten. 
Tusschen Ustue en Karakul strekt zich, over eene breedte van omstreeks 
25 km., een woestijn van fijn drijfzand uit. Verlaat men de bloeiende 
omgeving van eerstgenoemde plaats, dan ziet men weldra, aan beide zijden 
der rivier, doode boomstammen boven het zand uitsteken, als zwijgende 
getuigen van betere tijden. Men verhaalde dan ook aan onzen reiziger, dat 
hier, een twintigtal jaren geleden, welvarende nederzettingen werden gevon- 
