89 
den, doch het "van uit het NW. opgewaaide stuifzand had ze onbewoon- 
baar gemaakt. En elk jaar richt het nieuwe verwoestingen aan, terwijl het 
den armen bewoners de laatste stukken bruikbaar bouwland ontneemt. 
Ook in den kreits van Karakul richt het stuifzand dergelijke verwoestingen 
aan, zoodat dit gedeelte van het khanaat van Bokhara een der somberste 
plekken op aarde vormt. 
Na de eigenlijke zandwoestijn verlaten te hebben, betrad de reiziger een 
gebied, dat nog veel somberder indruk maakte. Het was een streek, die 
klaarblijkelijk eerst sedert eenige weken verlaten was, en waar het zand 
bezig was, als het ware onder zijne oogen, een kortelings nog bloeiend 
landschap in een woestijn te verkeeren. 
Van Karakul af krijgt echter het land een ander aanzien en dit wordt 
steeds beter, naarmate men Bokhara nadert. Aan alle kanten ziet men 
nette tuinen en weelderige plantages van katoen, dschugara en andere 
planten en men ontwaart, dat de roem van vruchtbaarheid van dit land 
niet onverdiend is. Talrijke kanalen ontvangen hun water van den Ze- 
rasschan en deze rivier zelve besproeit de op haar linker-oever gebouwde 
stad Bokhara, zoowel als het 240 km. meer Oostelijk gelegen Samarkand. 
Bokhara is ook door tuinen omgeven. Niet ten onrechte is de om- 
trek van deze stad beroemd. Alle karavanserai en winkels zijn opgepropt 
met Russische manufacturen en andere fabriekgoederen. Maar ook door 
het groote aantal medressen, scholen, moskeeën en kerkhoven wekt Bokhara 
de verbazing van den reiziger op. Toch is het »edele” Bokhara van zijn 
voormaligen luister diep vervallen en telt niet meer dan 70000 inwoners. 
De hier resideerende khan beheerscht zijn staat als een Oostersche despoot 
van het onvervalschte type. Het hoofdbestanddeel van de bevolking der 
stad bestaat uit Perzisch sprekende Tadschiks, hier Sarten genaamd, die 
een zeer belangrijken handel drijven. 
Het gebied tusschen Bokhara en Samarkand is, voor een deel, op uit- 
nemende wijze bebouwd. Vooral de kreits Kermine , in het Westelijk 
deel van het dal van Miankal, onderscheidt zich gunstig, zoowel door de 
vruchtbaarheid van den bodem, als door de uitnemende wijze van bebou- 
wing. En dit wordt steeds beter, naarmate men het gebied van den Ze- 
rasschan nadert. Van den ingang van het bovengenoemde breede dal tot 
dicht bij Bokhara ligt op een zeer vruchtbaren bodem een reeks van plaat- 
sen , allen door bloeiende landerijen omgeven. Tuinen , met ooft- en 
moerbeziënboomen. katoenplantages, tarwe-, gerst- en maisvelden wisselen 
elkander af. 
Dan, ook zeer onvruchtbare streken worden hier gevonden en juist 
tegenover den weelderigen plantengroei van het zoo even genoemde ge- 
bied steekt die onvruchtbaarheid des te meer af. Onder die dorre stre- 
ken noemen we in de eerste plaats de Maelikwoestijn en de dorre 
leemsteppe van Bokhara , die zich ten N. van den Zerasscban uitstrekt ; 
die steppe vormt evenwel geen eentonige vlakte, maar wordt afgebroken 
door tamelijk hooge heuvelruggen van plutonische vorming. Vambéry ver- 
gelijkt dit gebied bij een uitgestrekte zandzee , nu eens met hooge zand- 
golven, door den stormwind opgezweept, dan weder door een zacht zuiden 
windje gerimpeld. Het geheel is een beeld des doods. Geen vogel ver- 
