144 
en door hen gedronken worden , doch hoe onaangenaam het ook voor hen 
en hoe onbehoorlijk het ook van de natuur zij, het is nu eenmaal een feit, 
dat de beste thee, behalve door de Chineezen zelve, door de Russen gedron- 
ken wordt. Tot voor weinige jaren werd die thee uitsluitend door kara- 
vanen naar Rusland gebracht , langs den weg door de woestijn van Gobi 
en Mongolië , over Maimadschin en Kjachta, doch tegenwoordig heeft het 
vervoer meest over zee plaats. 
De westelijke bergen brengen in de eerste plaats het voor de geneeskunde 
gewichtige rhabarber op , doch tevens de 'papaver oriëntale , die de zoo 
verderfelijke opium levert. Vroeger was het gebruik van die narcotische 
plant in China onbekend , doch de geldzuchtige Engelschen voerden haar in 
van uit Indië, waar de beste kwaliteiten voorkomen. 
En sedert zij den Chineezen die nuttige kennis hebben gebracht, zijnde 
Engelschen rusteloos bezig het Chineesche volk door het opiumgift gelukkig 
te maken. Reeds vindt men geheele pi'ovinciën, wier bevolking, tengevolge 
van het opiumschuiven, in de diepste ellende gebracht is. Men beweert, dat 
niet minder dan een vierde deel der bevolking, in meerdere of mindere mate, 
met deze gewoonte behebt is. De inlandsche opium wordt grootendeels aange- 
bouwd in Oost-Mongolië en Noord-Mandschoerije en in den laatsten tijd begint 
men ook in de zuidelijke provinciën zich op de teelt er van toe te leggen. Toch 
is de opbrengst in volstrekt geen verhouding tot de behoefte en jaarlijks 
wordt voor een waarde van ± ƒ90000000 uit Britsch-Indië aangevoerd. 
Opmerkelijk is het, dat de Chineezen , in weerwil van het steeds toene- 
mend gebrek aan hout, toch onvermoeid voortgaan alle boomen en struiken 
uit te roeien. Nu kan dit verschijnsel gedeeltelijk verklaard worden uit 
de groote vraag naar timmerhout en uit de steeds toenemende behoefte aan 
bouwgrond. Doch waar in het westen de hellingen der bergen systema- 
tisch worden platgebrand, heeft dit natuurlijk een andere oorzaak. De 
abt David meent, dat dit geschiedt om zich van de plaag van wilde dieren 
te verlossen. Want niet alleen in Indië, maar tot zelfs in de noordelijkste 
provinciën van het Hemelsche rijk zijn tijgers en panthers zeer verbreid, 
en in overeenstemming met het koudere klimaat zijn die dieren daar nog 
krachtiger en woester dan in meer zuidelijk gelegen landen. Nu leert 
de ervaring, dat alle tot het kattengeslacht behoorende dieren die streken 
verlaten, waar de bosschen verdwijnen, omdat ze daar geen schuilhoeken 
meer vinden, en bij het gebrek aan moed, dat de Chineezen kenmerkt, 
laat het zich zeer goed verklaren , dat zij tot het uitroeien der bosschen 
hun toevlucht nemen. 
Een der voornaamste middelen van bestaan der Chineezen is de zijdeteelt, 
waarop zij zich reeds sedert eeuwen hebben toegelegd. Te Shanghai vor- 
men zijde, thee en katoen de voornaamste uitvoerartikelen. 
Doch hoeveel rijkdom China ook bezitten moge, de grootste schatten ver- 
bergt het land toch in zijn bodem. Zijn erts- en steenkolenlagen zijn zoo 
rijk, dat dezen zeker in de toekomst nog een belangrijken invloed op de 
ontwikkeling van het land uitoefenen zullen. 
Het gebruik van steenkolen als brandstof is in China reeds zeer oud, 
maar eerst in het laatste tiental jaren is de opmerkzaamheid der Europe- 
anen op de Chineesche steenkolen gevestigd geworden. Eenige verdienste- 
