146 
andere delfstoffen, is wellicht geen land, wat rijkdom aangaat, met het 
Hemelsche rijk te vergelijken. Slaat men den blik op de bewonderens- 
waardige kunstvlijt der Chineezen, op de werkzaamheid en volharding der 
arbeidende klassen, hun geringe behoeften, hun eerbied voor de wet, hun 
voorliefde voor orde en vrede, hun opgewektheid onder den zwaarsten ar- 
beid en daarbij op hun geschiktheid voor handelszaken, waarin zij zelfs de 
Engelschen overtreffen, dan kan men nagaan over hoeveel kracht deze 
natie van 300 — 400000000 zielen beschikt. 
Ten opzichte van den handel is China reeds een nieuw tijdperk inge- 
treden. Wel is waar, klagen de Europeanen over de flauwheid van den 
handel met China, doch dit moet men hieruit verklaren, dat zij meer en meer 
door de Chineezen verdrongen worden, die langzamerhand alle handels- 
relaties in handen zoeken te krijgen. Wij zien hier eenvoudig een her- 
haling van datgene, wat in Californië plaats heeft. Tot voor weinige jaren 
was het bepaald iets ongehoords, dat inboorlingen handelsartikelen met 
stoombooten vervoerden ; thans doen zij het niet alleen, maar zij zelve be- 
zitten eene menigte stoombooten. 
En tegen concurrentie van Chineezen kunnen de Europeanen het niet 
volhouden, omdat de arbeid der Chineezen zooveel goedkoeper is. Han- 
delshuizen, die alleen van inlandsche werkkrachten gebruik maken, hebben 
minstens '/ 6 minder onkosten dan die, welke Europeanen in dienst hebben. 
En daar bovendien de behoeften der Chineesche kooplieden veel geringer 
zijn dan die van hun Europeesche ambtgenooten, kunnen zij zich met een 
kleiner winst tevreden stellen. Nog komt het natuurlijk den Chinee- 
schen handelaar ten goede, dat hij met zijn eigen landgenooten verkeert, 
wier taal, denkwijze, gewoonten en behoeften hij ten volle kent, terwijl de 
Europeaan steeds tusschenpersonen moet gebruiken. Eindelijk is de Chi- 
nees onvermoeid; hij werkt van den vroegen morgen tot den laten avond 
en is er onder alle omstandigheden alleen op uit om geld te verdienen. 1 
Onder alle volken hebben de Engelschen met China de meeste handels- 
betrekkingen. Zij zetten in den handel jaarlijks ongeveer f 500000000 — 
om. De betrekkingen tusschen Rusland en het Hemelsche rijk zijn niet 
minder belangrijk, doch dezen zijn niet alleen van commercieelen, maar ook 
van staatkundigen aard. Deze rijken zijn, over een lengte van vele dui- 
zenden kilometers, elkanders naburen en reeds sedert twee eeuwen bestaan 
er betrekkingen tusschen hen. De Russen hebben ook tegenover de Chi- 
neezen gebruik gemaakt van hun tact om met Aziatische volken om te 
gaan. Van daar dan ook dat dezen bepaald onderscheid maken tusschen 
de Russen en de overige Europeesche volken. Hun vreemdenhaat strekt 
zich tot hen niet uit. 
De betrekkingen der Franschen en Amerikanen met China zijn , in 
vergelijking van die van Engeland en Rusland, onbeduidend. Doch waar 
zijn onbeduidende handel het geen invloed verschaffen kon, heeft Frankrijk 
een anderen weg ingeslagen. Niet alleen heeft ’t het protectoraat over 
de Christenen in China op zich genomen, maar het betoont ook grooten 
ijver om het Christendom onder de Chineezen te verbreiden. Onder de 
500 Europeesche zendelingen, die in China arbeiden, zijn bijna 400 Fran- 
1. Algem. Zeilung. 4 November. 1876. 
