167 
ontspringt de Amoe-Derja en het onderzoek naar de bronnen dezer rivier 
leidde tot meerdere kennis van het Pamir-plateau. In 1838 ontdekte 
John Wood deze bronnen in den Sar y -Kul , d. i. het gele meer , 
dat 4755 M. boven den zeespiegel ligt. Aan drie zijden door lage heuvelen 
omringd, verheffen zich op den zuidelijken oever bergen, die tot een hoogte 
van 5790 M. opstijgen. Het zijn de oostelijke toppen van den Hinduh- 
Kuh, die zich hier aansluit bij den Putsch-i-Kahr. De Amoe stroomt uit 
dit meer eerst in westelijke richting in een eng dal, door de koude land- 
schappen van Wakhan , naar het wat lager gelegen Badachschan ; daar 
wendt hij zich met een scherpe bocht naar het N. om, na den van het 
Pamir-plateau stroomenden Surchab opgenomen te hebben, met een wijder 
bocht van het W. naar het Z. te vloeien. Over het grootste gedeelte van 
zijn loop doorsnijdt hij het Pamir-plateau, dat zich uit de glooiende vlakte 
van Bokhara verheft. Badachschan en Wakhan behooren reeds tot zijn 
gebied. 
In het noordelijk deel van dit gebied strekt zich het landschap Karategin 
uit, aan den voet van trotsche bergmassa’s, die het plateau aan de noord- 
zijde begrenzen en het scheiden van het bekken van den Sir-Derja. De 
bergen vormen de zuidelijke grens van Ferghana, het voormalig khanaat 
van Khokand. Zij dragen den naam van Aldi-Tagh. De meest westelijke 
keten, die zich uitstrekt tot in de nabijheid van Samarkand, is de Karetsche- 
Tau. Tusschen deze keten en het daarmee evenwijdig loopende Hissar- 
gebergte ligt een nauw dal, door ’t welk zich de Zerasschan een weg baant, 
die ontspringt uit een reusachtigen gletscher op den Alaï. Laatstgenoemde 
keten verheft zich tot een hoogte van 57 90 — 6090 M. 
Door den Terek-Dawan staat de Alaï in oostelijke richting in directe 
verbinding met de zuidelijkste keten van den Thian-Sian. Doch even als 
bij laatstgenoemd gebergte, strekken zich nog bij den Ala'ï een menigte 
ketenen ten Z. van de hoofdketen uit. Vooreerst ligt langs zijn zui- 
delijken voet het 2130 M. hooge Alai-plateau of Dacht-i-Alaï , dat naar 
het oosten toe steeds in breedte toeneemt en daardoor langzamerhand het 
voorkomen van een eindelooze steppe krijgt. 
Aan de zuidzijde wordt het Alaï-plateau begrensd door den buitenge- 
meen hoogen Trans-alaï. De gemiddelde hoogte der kam van dit gebergte 
zal niet ver beneden de 6500 M. blijven; sommige toppen zijn 7600 M. 
hoog. Volgens A. Fedschenko, die dit gebied onderzocht, biedt het geheele 
bergland van Turkestan geen enkel punt aan, dat in grootschheid met 
deze groep vergeleken kan worden. 
Ten Z. van deze Trans-alaïsche bergen ligt het eigenlijke Famir-plateau, 
waartoe verschillende passen toegang verleenen. Aan de oostzijde vormt , 
volgens de beschrijving der Engelschen Haijward en Shaw, het hoogst schil- 
derachtige Kijzijly art- gebergte de helling van deze hoogvlakte. De toppen 
van dit gebergte wisselen af van 6000 tot 6300 M. hoogte. Den hoogsten 
van allen, de Taghalma, schat Haijward op 6325 M. 
De zeer steile helling van het gebergte aan de oostzijde, naar de Ivasch- 
gharsche hoogvlakte, doet vermoeden dat alle meren van den Pamir hun 
afwatering hebben in een westelijke richting, en dat genoemde bergkam de 
waterscheiding vormt. Mirza-Sudscha, die in 1868 het Pamir-plateau over- 
