226 
Ook de modder- en slijkvulkanen, die op Java, in bet noorden van Ce- 
lebes, op Poeloe-Kambing, op Rotti en elders worden aangetroffen, zijn ge- 
volgen van de vulkaniciteit van den bodem. Op vlakten van meerdere of 
mindere uitgestrektheid, meestal uit een taaien, loodkleurigen modder be- 
staande en somtijds, zooals op Poeloe Kambing, door rotsen ingesloten, 
rijzen van tijd tot tijd modderblazen op, die een hoogte van 2 tot 5 M. 
bereiken en dan uit elkander spatten, een benauwenden zwavel- en jodium- 
damp achterlatende. Op sommige plaatsen bevat dit slijk een zekere hoe- 
veelheid ziltig water, waaruit de inboorlingen door verdamping zout weten 
te bereiden. 
Verder verdienen opmerking de mofetten — stikvalleien en stikgrotten. 
Dit zijn plaatsen, waar een groote hoeveelheid koolzuur uit den bodem 
opstijgt, waardoor de lucht aldaar ongeschikt wordt voor de ademhaling. 
Daar dit gas zwaarder is dan de dampkringslucht, verheft het zich in open 
plaatsen niet meer dan een paar voeten boven de oppervlakte, zoodat vol- 
wassen personen deze streken zonder hinder doortrekken kunnen. Derge- 
lijke dalen vindt men o. a. op Java, van welke het Doodendal in het 
Dieng-gebergte het meest bekende is. 
Een ander merkwaardig vulkanisch verschijnsel is het zoogenaamde eeu- 
wige vuur, in de afdeeling Demak der residentie Samarang. Op eenigen 
afstand van de hoofdplaats Demak stijgt voortdurend koolstofhoudend wa- 
terstofgas op, dat met de dampkringslucht in aanraking komende, met een 
bleek groene vlam verbrandt. 
Ten slotte wordt hier en daar in den Archipel naphta gevonden. 1 
Wat de bergen van den Indischen Archipel aangaat, is hun vorm nog 
al uiteenloopend. Terwijl b.v. Sumatra een keten bezit, die het eiland 
over zijn geheele lengte doorsnijdt, zijn het elders weer, zooals op Java, 
op zich zelf staande berggroepen , door breede alluviale vlakten van 
elkaar gescheiden. In vergelijking met andere bergen van Azië zijn zij 
niet hoog. De Slamat verheft zich tot een hoogte van 3455 M. en de 
Smeroe tot 337 9 M. De piek van Lombok is misschien nog wat hooger; 
de grootste verheffing bereikt het Sneeuwgebergte van Nieuw-Guinea. Dat 
schijnt zich tot ruim 5200 M. te verheffen, ja zelfs zou men er een top 
ontdekt hebben, die den Mount-Everest in hoogte evenai'en of wellicht over- 
treffen zou, een bewering, die echter nog eenige bevestiging behoeft. 
Uit de geographische gesteldheid der eilanden volgt van zelve , dat hun 
stroomstelsels niet zeer ontwikkeld kunnen zijn. Immers, zij hebben meestal 
een langwerpigen vorm en worden doorsneden door gebergten, die zich 
uitstrekken in eene richting van hun lengte -as. De rivieren en beken, 
die in groote menigte op die bergen ontspringen, hebben gewoonlijk niet 
alleen een korten, maar ook een zeer onstuimigen loop. Alleen daar, 
waar zich een uitgestrekt alluviaal terrein gevormd heeft, konden de ri- 
vieren tot meerdere ontwikkeling komen. Dan ook die stroomen zijn 
meestal niet zeer bruikbaar, daar zich voor de monding zware zand- en 
modderbanken afzetten. 
De Oost-Indische eilanden, allen op of nabij den evenaar gelegen, hebben over 
1. ür. J. J. de Hollander. Aardrijksbeschrijving van N. F. Amsterdam 1868. 
