228 
velden, afgewisseld door de bekoorlijke dorpsbosckjes, waarin de woningen 
der inlanders verscholen liggen, het glanzig groene loof der koffiestruiken, 
waartusschen^ nu de sneeuwwitte bloemen doorschijnen, dan de karmozijnroode 
vruchten fonkelen, terwijl de ijle loofkroonen der dadapboomen zich een dertig 
voet hoog boven hen uitbreiden, leveren in hun soort niet minder aantrekke- 
lijke tafreelen op dan het maagdelijk woud, waarin elke reuzenstam met 
een wereld van parasieten getooid, de bodem daar beneden met kreupelhout 
dicht bedekt en alles door als festoenen afhangende slingerplanten tot een 
dichte massa samengepakt is en doen den indruk van het trotsche en ver- 
hevene voor dien van het zachte en lieflijke wijken. 1 
Om van het plantenrijk van Indië een goed denkbeeld te geven, laten 
we hier in hoofdzaak de beschrijving van den genoemden hoogleeraar van 
dat van Java volgen. 
Op het voetspoor van Junghun verdeelen we het eiland volgens de hoogte 
van den bodem in vier plantengordels. De eerste of heete zone strekt zich 
uit tot op een hoogte van 66G M. boven den spiegel der zee. In dezen 
gordel heeft de oorspronkelijke plantenwereld, veel meer dan in de hooger 
gelegen streken, voor de cultuur plaats gemaakt, want tot deze zone be- 
lmoren de groote, alluviale vlakten, die den meest geschikten bodem voor 
de teelt van eultuurgewassen aanbieden. De belangrijkste der gewassen in 
dezen gordel zijn rijst en suiker. Want ofschoon de sawahs of natte rijst- 
velden tot op een hoogte van 1000 M. op de berghellingen worden aan- 
getroffen, belmoren ze toch meer bepaald in de lagere bergstreken t’huis. 
De rietsuiker, een der beide hoofdprodukten, die Java aan den Europeeseken 
handel levert, wordt uitsluitend op den vettigen bodem der alluviale vlak- 
ten gewonnen. Andere belangrijke eultuurgewassen, aan dezen gordel 
eigen, zijn : kokos-, pinang- en arèng-palmen, indigo, kaneel, nopal, katoen, 
sesamzaad , katjang-tanak en katjang manilla , allerhande soorten van 
aard- en peulvruchten , groenten , welriekende bloemen en een onein- 
dige verscheidenheid van boomen en heesters, die vruchten, toespijs bij de 
rijst, olie, vezelstoffen en andere zaken van nuttig gebruik voor de in- 
landsche huishouding opleveren. 
Wanneer de mensch niet tusseben beiden getreden ware, dan zou deze 
geheele gordel met zware bosschen begroeid zijn. ’t Zou een onbegonnen 
werk zijn al de boomsoorten op te sommen, die in die wouden voorkomen. We 
bepalen ons dus tot de voornaamsten. In de eerste plaats noemen we dan 
de talrijke palmsoorten. Een afzonderlijke vermelding verdienen de sago-, 
kokos-, arèng-palmen en de eveneens tot het geslacht der palmen belmorende 
rotting. 
De sagopalm komt vooral voor in de moerassige streken langs de kust. 
Het meelachtig merg van zijn stam vormt het hoofdvoedsel der inboorlin- 
gen van het oostelijk deel van den Archipel. 
De kokospalm of klapperboom groeit overal in den Archipel, bij voorkeur 
aan de kusten. Hij heeft een zeer veelzijdige nuttigheid. Zijn vrucht, de 
kokos- of klappernoot, bezit een vleezig gedeelte, dat een smakelijk voedsel 
levert. Daaruit wordt ook de kokosolie geperst, die zoowel de boter als 
1. P. J. Velli. Java, geographisch, eihnologisch, historisch. Haarlem. 1875, Ook bij de verdere 
beschrijving van de planienwereld hebben wij grootendeels dien uimiunienden gids gevolgd. 
